<?xml version="1.0" encoding="utf-8" standalone="yes"?><rss version="2.0" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"><channel><title>polímeros | FisiQuímicamente</title><link>https://dev.fisiquimicamente.com/etiqueta/polimeros/</link><atom:link href="https://dev.fisiquimicamente.com/etiqueta/polimeros/index.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/><description>polímeros</description><generator>Hugo Blox Builder (https://hugoblox.com)</generator><language>es</language><lastBuildDate>Sun, 26 Apr 2026 19:12:06 +0200</lastBuildDate><image><url>https://dev.fisiquimicamente.com/media/sharing.png</url><title>polímeros</title><link>https://dev.fisiquimicamente.com/etiqueta/polimeros/</link></image><item><title>Química orgánica</title><link>https://dev.fisiquimicamente.com/recursos-fisica-quimica/apuntes/2bach/quimica/quimica-organica/</link><pubDate>Sun, 26 Apr 2026 19:12:06 +0200</pubDate><guid>https://dev.fisiquimicamente.com/recursos-fisica-quimica/apuntes/2bach/quimica/quimica-organica/</guid><description>&lt;div class="alert alert-note"&gt;
&lt;div&gt;
&lt;strong&gt;Repasa&lt;/strong&gt; la &lt;strong&gt;formulación&lt;/strong&gt; y la &lt;strong&gt;nomenclatura&lt;/strong&gt; de &lt;strong&gt;Química Orgánica&lt;/strong&gt; con estos &lt;a href="https://dev.fisiquimicamente.com/recursos-fisica-quimica/apuntes/formulacion-nomenclatura-quimica/organica/"&gt;&lt;strong&gt;apuntes&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; actualizados a las últimas recomendaciones de la IUPAC de 2013.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class="alert alert-note"&gt;
&lt;div&gt;
&lt;p&gt;Las &lt;strong&gt;representaciones tridimensionales de moléculas&lt;/strong&gt; son posibles gracias a &lt;a href="https://3dmol.csb.pitt.edu" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;3Dmol.js&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;:&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Nicholas Rego and David Koes&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;3Dmol.js: molecular visualization with WebGL&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Bioinformatics (2015) 31 (8): 1322–1324 &lt;a href="https://doi.org/10.1093/bioinformatics/btu829" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://doi.org/10.1093/bioinformatics/btu829&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;h2 id="isomería"&gt;Isomería&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Dos compuestos son &lt;strong&gt;isómeros&lt;/strong&gt;&lt;sup id="fnref:1"&gt;&lt;a href="#fn:1" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; entre sí si tienen el mismo número y tipo de átomos, es decir, si tienen la &lt;strong&gt;misma fórmula molecular&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;h3 id="grado-de-insaturación-gi"&gt;Grado de insaturación (GI)&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;Dos compuestos isómeros tienen el &lt;strong&gt;mismo número&lt;/strong&gt; de &lt;strong&gt;insaturaciones&lt;/strong&gt; (enlaces dobles/triples o anillos), las cuales pueden determinarse calculando el &lt;strong&gt;grado de insaturación&lt;/strong&gt;:&lt;/p&gt;
$$
\mathrm{GI} = 1 + C - \left(\frac{H+X-N}{2}\right),
$$&lt;p&gt;donde $C$ es el número de átomos de carbono, $H$ es el número de átomos de hidrógeno, $X$ es el número de átomos de halógenos y $N$ es el número de átomos de nitrógeno.&lt;/p&gt;
&lt;div class="alert alert-note"&gt;
&lt;div&gt;
La siguiente tabla es una &lt;strong&gt;guía rápida&lt;/strong&gt; con casos frecuentes en 2.º Bach: &lt;strong&gt;no es exhaustiva&lt;/strong&gt;.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;table&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th style="text-align: center"&gt;GI&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Sin O (hidrocarburos)&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Con 1 O&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Con 2 O&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;0&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Alcano&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Alcohol, éter&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Diol, éter-alcohol&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;1&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Alqueno (C=C) o ciclo&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Aldehído o cetona (C=O)&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Ácido carboxílico o éster&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;2&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Alquino (C≡C), dieno, ciclo + doble, 2 ciclos&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Enona, alquinol, aldehído/cetona + ciclo&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Dialdehído, dicetona, cetoaldehído, ácido + doble&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;p&gt;Para $\mathrm{GI} \geq 3$ existen múltiples combinaciones de enlaces dobles, triples y ciclos.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;$\mathrm{GI} = 4$ suele indicar la presencia de &lt;strong&gt;benceno&lt;/strong&gt; y sus derivados.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Para usar el GI sin perderse en todas las posibilidades:&lt;/p&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;Calcula GI con la fórmula.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Cuenta heteroátomos (O, N, X) para acotar familias funcionales.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Úsalo como &lt;strong&gt;cribado&lt;/strong&gt; y confirma con reactividad, nombre o datos experimentales.&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;h3 id="isomería-constitucional"&gt;Isomería constitucional&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;Se debe a &lt;strong&gt;diferencias&lt;/strong&gt; en la &lt;strong&gt;estructura&lt;/strong&gt; de los &lt;strong&gt;compuestos&lt;/strong&gt;, es decir, cambia cómo están unidos los átomos (tienen diferente conectividad). Dentro de este tipo, hay tres subtipos de isomería:&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="isomería-de-cadena"&gt;Isomería de cadena&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Se presenta en compuestos que difieren en el &lt;strong&gt;esqueleto&lt;/strong&gt; de la &lt;strong&gt;cadena carbonada&lt;/strong&gt;:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/isomeros-cadena.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;details class="spoiler " id="spoiler-5"&gt;
&lt;summary&gt;Pincha aquí para &lt;strong&gt;interactuar&lt;/strong&gt; con estas &lt;strong&gt;moléculas&lt;/strong&gt; en &lt;strong&gt;3D&lt;/strong&gt;&lt;/summary&gt;
&lt;p&gt;&lt;h5 id="butano"&gt;Butano&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/butano.sdf' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;h5 id="metilpropano-isobutano"&gt;Metilpropano (isobutano)&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/isobutano.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;/details&gt;
&lt;p&gt;En la siguiente tabla puedes ver el número de isómeros que presentan los hidrocarburos lineales saturados:&lt;/p&gt;
&lt;table&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th style="text-align: center"&gt;nº C&lt;/th&gt;
&lt;th&gt;Nombre&lt;/th&gt;
&lt;th style="text-align: center"&gt;Isómeros&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;1&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Metano&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;1&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;2&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Etano&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;1&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;3&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Propano&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;1&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;4&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Butano&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;2&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;5&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Pentano&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;3&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;6&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Hexano&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;5&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;7&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Heptano&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;9&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;8&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Octano&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;18&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;9&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Nonano&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;35&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;10&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;Decano&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;75&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;h4 id="isomería-de-posición"&gt;Isomería de posición&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Se presenta en compuestos que difieren en la &lt;strong&gt;posición&lt;/strong&gt; de su &lt;strong&gt;grupo funcional&lt;/strong&gt;:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/isomeros-posicion.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;details class="spoiler " id="spoiler-7"&gt;
&lt;summary&gt;Pincha aquí para &lt;strong&gt;interactuar&lt;/strong&gt; con estas &lt;strong&gt;moléculas&lt;/strong&gt; en &lt;strong&gt;3D&lt;/strong&gt;&lt;/summary&gt;
&lt;p&gt;&lt;h5 id="but2eno"&gt;But–2–eno&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/but-2-eno.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;h5 id="but1eno"&gt;But–1–eno&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/but-1-eno.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;h5 id="butan2ol"&gt;Butan–2–ol&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/butan-2-ol.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;h5 id="butan1ol"&gt;Butan–1–ol&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/butan-1-ol.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;/details&gt;
&lt;h4 id="isomería-de-función"&gt;Isomería de función&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Se presenta en compuestos que tienen &lt;strong&gt;grupos funcionales distintos&lt;/strong&gt;. Suelen ser isómeros de función entre sí:&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;alcoholes-éteres,&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;aldehídos-cetonas,&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;y ácidos carboxílicos-ésteres,&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p&gt;aunque existen otras muchas posibilidades.&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/isomeros-funcion.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;details class="spoiler " id="spoiler-9"&gt;
&lt;summary&gt;Pincha aquí para &lt;strong&gt;interactuar&lt;/strong&gt; con estas &lt;strong&gt;moléculas&lt;/strong&gt; en &lt;strong&gt;3D&lt;/strong&gt;&lt;/summary&gt;
&lt;p&gt;&lt;h5 id="metil-propil-éter-metoxipropano"&gt;Metil propil éter (metoxipropano)&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/metoxipropano.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;h5 id="butan1ol"&gt;Butan–1–ol&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/butan-1-ol.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;h5 id="propanal"&gt;Propanal&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/propanal.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;h5 id="propanona-acetona"&gt;Propanona (acetona)&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/acetona.sdf' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;h5 id="ácido-propanoico"&gt;Ácido propanoico&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/acido-propanoico.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;h5 id="etanoatoacetato-de-metilo"&gt;Etanoato/acetato de metilo&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/acetato-metilo.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;/details&gt;
&lt;h3 id="estereoisomería"&gt;Estereoisomería&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;En este caso, la estructura de las sustancias es la misma (igual conectividad entre átomos) pero se &lt;strong&gt;diferencian&lt;/strong&gt; en su &lt;strong&gt;orientación espacial&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="isomería-geométrica-cis-trans"&gt;Isomería geométrica (&lt;em&gt;cis-trans&lt;/em&gt;)&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;La isomería &lt;em&gt;cis-trans&lt;/em&gt; se presenta en algunos alquenos, debido a la incapacidad de rotación del doble enlace. Para que un doble enlace presente isomería &lt;em&gt;cis-trans&lt;/em&gt;, no puede haber sobre cualquiera de los dos carbonos del doble enlace dos sustituyentes iguales. Dos compuestos con este tipo de isomería geométrica son &lt;strong&gt;diastereoisómeros&lt;/strong&gt;, siendo sus propiedades físicas diferentes.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Los isómeros &lt;em&gt;cis&lt;/em&gt; tienen ambos sustituyentes del doble enlace hacia un lado, los &lt;em&gt;trans&lt;/em&gt; hacia lados opuestos:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/cis-trans.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;details class="spoiler " id="spoiler-11"&gt;
&lt;summary&gt;Pincha aquí para &lt;strong&gt;interactuar&lt;/strong&gt; con estas &lt;strong&gt;moléculas&lt;/strong&gt; en &lt;strong&gt;3D&lt;/strong&gt;&lt;/summary&gt;
&lt;p&gt;&lt;h5 id="cis12dicloroeteno"&gt;&lt;em&gt;cis&lt;/em&gt;–1,2–dicloroeteno&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/cis-12-dicloroeteno.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;h5 id="trans12dicloroeteno"&gt;&lt;em&gt;trans&lt;/em&gt;–1,2–dicloroeteno&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/trans-12-dicloroeteno.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;/details&gt;
&lt;p&gt;El 1,1–dicloroeteno no puede presentar isomería &lt;em&gt;cis-trans&lt;/em&gt;:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/11-dicloroeteno.svg"
loading="lazy" width="50%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;details class="spoiler " id="spoiler-13"&gt;
&lt;summary&gt;Pincha aquí para &lt;strong&gt;interactuar&lt;/strong&gt; con esta &lt;strong&gt;molécula&lt;/strong&gt; en &lt;strong&gt;3D&lt;/strong&gt;&lt;/summary&gt;
&lt;p&gt;&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/11-dicloroeteno.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;/details&gt;
&lt;p&gt;Este tipo de isomería se da también en compuestos con un plano de simetría, debido a la imposibilidad de rotación:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/cis-trans-plano-rotacion.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h5 id="notación-e-z"&gt;Notación E-Z&lt;/h5&gt;
&lt;p&gt;Cuando existen varios sustituyentes distintos, la nomenclatura &lt;em&gt;cis-trans&lt;/em&gt; en alquenos puede resultar ambigua. En estos casos se adopta la nomenclatura E-Z. En alemán:&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;E de &lt;em&gt;entgegen&lt;/em&gt; (separados).&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Z de &lt;em&gt;zusammen&lt;/em&gt; (juntos).&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p&gt;En cada carbono del doble enlace, el sustituyente de mayor número atómico tiene mayor jerarquía. En caso de empate, se sigue el mismo criterio con los átomos unidos a ellos, hasta desempatar. El isómero Z será el que tenga los dos sustituyentes de mayor jerarquía del mismo lado del doble enlace y el isómero E será el que los tenga a distinto lado:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/E-Z.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;details class="spoiler " id="spoiler-16"&gt;
&lt;summary&gt;Pincha aquí para &lt;strong&gt;interactuar&lt;/strong&gt; con estas &lt;strong&gt;moléculas&lt;/strong&gt; en &lt;strong&gt;3D&lt;/strong&gt;&lt;/summary&gt;
&lt;p&gt;&lt;h6 id="z1bromo1cloro2metilbut1eno"&gt;(Z)–1–bromo–1–cloro–2–metilbut–1–eno&lt;/h6&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/Z-1-bromo-1-cloro-2-metilbut-1-eno.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;h6 id="e1bromo1cloro2metilbut1eno"&gt;(E)–1–bromo–1–cloro–2–metilbut–1–eno&lt;/h6&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/E-1-bromo-1-cloro-2-metilbut-1-eno.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;/details&gt;
&lt;p&gt;Un ejemplo de lo diferentes que pueden llegar a ser dos isómeros &lt;em&gt;cis-trans&lt;/em&gt; lo tenemos con los &lt;strong&gt;ácidos &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/%c3%81cido_fum%c3%a1rico" target="_blank" rel="noopener"&gt;fumárico&lt;/a&gt;&lt;/strong&gt; y &lt;strong&gt;&lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/%c3%81cido_cis-butenodioico" target="_blank" rel="noopener"&gt;maleico&lt;/a&gt;&lt;/strong&gt;:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/fumarico-maleico.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;details class="spoiler " id="spoiler-18"&gt;
&lt;summary&gt;Pincha aquí para &lt;strong&gt;interactuar&lt;/strong&gt; con estas &lt;strong&gt;moléculas&lt;/strong&gt; en &lt;strong&gt;3D&lt;/strong&gt;&lt;/summary&gt;
&lt;p&gt;&lt;h5 id="ácido-fumárico"&gt;Ácido fumárico&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/acido-fumarico.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;h5 id="ácido-maleico"&gt;Ácido maleico&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/acido-maleico.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;/details&gt;
&lt;p&gt;Siendo el primero fundamental en varias rutas del metabolismo celular, destacando su participación en el &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Ciclo_de_Krebs" target="_blank" rel="noopener"&gt;ciclo de Krebs&lt;/a&gt;; y el segundo tóxico. Sus propiedades físicas son muy diferentes.&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="isomería-conformacional"&gt;Isomería conformacional&lt;/h4&gt;
&lt;div class="alert alert-note"&gt;
&lt;div&gt;
La &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Isomer%c3%ada_conformacional" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;isomería conformacional&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; no es materia de bachillerato ni de EBAU.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Los alquenos con dobles enlaces conjugados pueden adoptar dos diferentes conformaciones. Por ejemplo, en el &lt;strong&gt;buta–1,3–dieno&lt;/strong&gt; los dobles enlaces pueden estar hacia el mismo lado del enlace simple o en lados opuestos. Sería incorrecto referirnos a las dos posibilidades como &lt;em&gt;cis&lt;/em&gt; y &lt;em&gt;trans&lt;/em&gt; ya que son &lt;strong&gt;conformaciones&lt;/strong&gt; (¡dinámico!) y no configuraciones (estático). Es decir, la molécula puede rotar en torno al enlace sencillo e interconvertirse de una conformación a otra, cosa que no puede ocurrir con los isómeros &lt;em&gt;cis&lt;/em&gt; y &lt;em&gt;trans&lt;/em&gt; debido a la rigidez del doble enlace o del ciclo.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Estos &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Isomer%c3%ada_conformacional" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;confórmeros&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; se nombran con el prefijo &amp;ldquo;s&amp;rdquo; (de &amp;ldquo;sigma&amp;rdquo;, o de &amp;ldquo;simple&amp;rdquo; si prefieres).&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/conformeros.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;p&gt;Como habrás estudiado en Biología, &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Conformaci%c3%b3n_del_ciclohexano" target="_blank" rel="noopener"&gt;los anillos de 6 miembros pueden adoptar dos diferentes conformaciones: forma de silla y forma de bote&lt;/a&gt;. La forma de silla es más estable, pero la diferencia de estabilidad entre las dos es muy pequeña, por lo que se convierten fácilmente la una en la otra. Estas estructuras presentan isomería conformacional.&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/glucopiranosa.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="isomería-óptica"&gt;Isomería óptica&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;La isomería óptica se presenta cuando un compuesto no es superponible con su imagen especular, en cuyo caso se dice que son &lt;strong&gt;enantiómeros&lt;/strong&gt;. Para que esto ocurra, la molécula tiene que poseer al menos un carbono con &lt;strong&gt;hibridación sp&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;&lt;/strong&gt; y &lt;strong&gt;quiral&lt;/strong&gt;. Un carbono quiral es un carbono que tiene 4 sustituyentes distintos:&lt;/p&gt;
&lt;figure id="figure-el-átomo-de-carbono-negro-es-un-centro-quiral-porque-tiene-cuatro-sustituyentes-diferentes-un-átomo-de-cloro-cl-un-átomo-de-hidrógeno-h-un-átomo-de-flúor-f-y-un-átomo-de-bromo-br-las-dos-estructuras-son-imágenes-especulares-la-una-de-la-otra-que-no-pueden-superponerse-adaptada-de-httpswwwcourseherocomsggeneral-chemistrychirality"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt="El átomo de carbono negro es un centro quiral porque tiene cuatro sustituyentes diferentes, un átomo de cloro (Cl), un átomo de hidrógeno (H), un átomo de flúor (F) y un átomo de bromo (Br). Las dos estructuras son imágenes especulares la una de la otra que no pueden superponerse. Adaptada de https://www.coursehero.com/sg/general-chemistry/chirality/."
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/quiralidad.svg"
loading="lazy" width="100%" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
El átomo de carbono negro es un centro quiral porque tiene cuatro sustituyentes diferentes, un átomo de cloro (Cl), un átomo de hidrógeno (H), un átomo de flúor (F) y un átomo de bromo (Br). Las dos estructuras son imágenes especulares la una de la otra que no pueden superponerse. Adaptada de &lt;a href="https://www.coursehero.com/sg/general-chemistry/chirality/" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://www.coursehero.com/sg/general-chemistry/chirality/&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;div class="alert alert-warning"&gt;
&lt;div&gt;
Cuidado porque puede ocurrir que un compuesto tenga dos centros quirales y que no presente isomería óptica.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Este es el tipo de esteroisomería que presentan moléculas esenciales para la vida, como los &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Amino%c3%a1cido" target="_blank" rel="noopener"&gt;aminoácidos&lt;/a&gt; y los &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Monosac%c3%a1rido" target="_blank" rel="noopener"&gt;monosacáridos&lt;/a&gt;. Los enantiómeros tienen propiedades físicas idénticas&lt;sup id="fnref:2"&gt;&lt;a href="#fn:2" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;2&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;, diferenciándose únicamente en su comportamiento frente a la luz polarizada, pues la desvían de manera distinta. Si el plano de la luz polarizada se desvía a la derecha son sustancias &lt;em&gt;dextrógiras&lt;/em&gt; y si se desvía a la izquierda, &lt;em&gt;levógiras&lt;/em&gt;:&lt;/p&gt;
&lt;details class="spoiler " id="spoiler-24"&gt;
&lt;summary&gt;Pincha aquí para ver &lt;strong&gt;animaciones&lt;/strong&gt; de &lt;strong&gt;ondas electromagnéticas circularmente polarizadas&lt;/strong&gt;&lt;/summary&gt;
&lt;p&gt;&lt;figure id="figure-una-onda-circularmene-polarizada-hacia-la-derecha-desde-el-punto-de-vista-del-observador-fuente-httpscommonswikimediaorgwikifilecircularpolarizationcircularlypolarizedlight_righthandedanimation305x190255colorsgif"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/81/Circular.Polarization.Circularly.Polarized.Light_Right.Handed.Animation.305x190.255Colors.gif" alt="Una onda circularmene polarizada hacia la derecha desde el punto de vista del observador. Fuente: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Circular.Polarization.Circularly.Polarized.Light_Right.Handed.Animation.305x190.255Colors.gif." loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
Una onda circularmene polarizada hacia la derecha desde el punto de vista del observador. Fuente: &lt;a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Circular.Polarization.Circularly.Polarized.Light_Right.Handed.Animation.305x190.255Colors.gif" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Circular.Polarization.Circularly.Polarized.Light_Right.Handed.Animation.305x190.255Colors.gif&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;figure id="figure-una-onda-circularmene-polarizada-hacia-la-izquierda-desde-el-punto-de-vista-del-observador-fuente-httpscommonswikimediaorgwikifilecircularpolarizationcircularlypolarizedlight_lefthandanimation305x190255colorsgif"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d1/Circular.Polarization.Circularly.Polarized.Light_Left.Hand.Animation.305x190.255Colors.gif" alt="Una onda circularmene polarizada hacia la izquierda desde el punto de vista del observador. Fuente: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Circular.Polarization.Circularly.Polarized.Light_Left.Hand.Animation.305x190.255Colors.gif." loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
Una onda circularmene polarizada hacia la izquierda desde el punto de vista del observador. Fuente: &lt;a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Circular.Polarization.Circularly.Polarized.Light_Left.Hand.Animation.305x190.255Colors.gif" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Circular.Polarization.Circularly.Polarized.Light_Left.Hand.Animation.305x190.255Colors.gif&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;/details&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/alanina.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;details class="spoiler " id="spoiler-26"&gt;
&lt;summary&gt;Pincha aquí para &lt;strong&gt;interactuar&lt;/strong&gt; con estas &lt;strong&gt;moléculas&lt;/strong&gt; en &lt;strong&gt;3D&lt;/strong&gt;&lt;/summary&gt;
&lt;p&gt;&lt;h5 id="d-alanina"&gt;&lt;span style="font-variant:small-caps"&gt;d&lt;/span&gt;-Alanina&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/D-alanina.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;h5 id="l-alanina"&gt;&lt;span style="font-variant:small-caps"&gt;l&lt;/span&gt;-Alanina&lt;/h5&gt;
&lt;div style="height: 300px; width: 100%; position: relative;" class="viewer_3Dmoljs" data-href='https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach/L-alanina.mol' data-backgroundalpha='0.0' data-style='stick;sphere:radius~0.5' data-spin='axis:y'&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;/details&gt;
&lt;h5 id="proyecciones-de-fischer"&gt;Proyecciones de Fischer&lt;/h5&gt;
&lt;p&gt;Con el fin de facilitar la representación en el plano, se utilizan las &lt;strong&gt;proyecciones de Fischer&lt;/strong&gt;, ideadas por el químico alemán Hermann Emil Fischer&lt;sup id="fnref:3"&gt;&lt;a href="#fn:3" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;3&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; en 1891, para representar la disposición espacial de moléculas en las que uno o más átomos de carbono son quirales:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/proyecciones-fischer.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h2 id="reactividad"&gt;Reactividad&lt;/h2&gt;
&lt;h3 id="reacciones-de-sustitución"&gt;Reacciones de sustitución&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;En este tipo de reacciones un átomo o grupo de átomos de una molécula es sustituido por otro átomo o grupo de átomos de otra molécula:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/sustitucion.svg"
loading="lazy" width="50%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="halogenación-de-alcanos"&gt;Halogenación de alcanos&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Los alcanos experimentan reacciones de sustitución &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Reacci%c3%b3n_radicalaria" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;radicalarias&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;&lt;sup id="fnref:4"&gt;&lt;a href="#fn:4" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;4&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;. Así, se puede conseguir la sustitución de un enlace –C–H por un enlace –C–X por medio de una radiación luminosa.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Se llama &lt;strong&gt;sustitución fotoquímica&lt;/strong&gt; y es una reacción en la que la luz rompe la molécula de halógeno X&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; (F&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, Br&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; o I&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) dando una reacción en cadena con fórmula general:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/radicalaria1.svg"
loading="lazy" width="50%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;p&gt;La reacción puede continuar precisando en cada etapa luz o calor. En cada etapa se forma HX como producto. La siguiente reacción está particularizada para (X = Cl). En cada etapa, además del producto de sustitución, se forma HCl:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/radicalaria2.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="sustitución-de-un-halógeno-por-otro"&gt;Sustitución de un halógeno por otro&lt;/h4&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/sustitucion-halogenos.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="transformación-de-un-derivado-halogenado-en-un-alcohol"&gt;Transformación de un derivado halogenado en un alcohol&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;La &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Hidr%c3%b3lisis" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;hidrólisis&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; de un haloalcano se lleva a cabo con NaOH que da la sustitución del halógeno por el grupo –OH, dando el alcohol:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/halogeno-alcohol.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="transformación-de-un-derivado-halogenado-en-un-éter"&gt;Transformación de un derivado halogenado en un éter&lt;/h4&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/halogeno-eter.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="transformación-de-un-derivado-halogenado-en-una-amina-primaria"&gt;Transformación de un derivado halogenado en una amina primaria&lt;/h4&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/halogeno-amina-primaria.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="transformación-de-un-derivado-halogenado-en-una-amina-secundaria-o-terciaria"&gt;Transformación de un derivado halogenado en una amina secundaria (o terciaria)&lt;/h4&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/halogeno-amina-secundaria.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="transformación-de-un-derivado-halogenado-en-un-nitrilo"&gt;Transformación de un derivado halogenado en un nitrilo&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;El ion cianuro, CN&lt;sup&gt;–&lt;/sup&gt;, puede sustituir al halógeno de un haloalcano, originando un &lt;strong&gt;nitrilo&lt;/strong&gt;. Esta transformación es muy útil porque permite &lt;strong&gt;aumentar en un carbono&lt;/strong&gt; la cadena carbonada:&lt;/p&gt;
&lt;div align="center"&gt;
R–X + KCN &amp;xrarr; R–C&amp;equiv;N + KX
&lt;/div&gt;
&lt;h4 id="transformación-de-un-alcohol-en-un-derivado-halogenado"&gt;Transformación de un alcohol en un derivado halogenado&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Los alcoholes pueden transformarse en haloalcanos mediante reacción con haluros de hidrógeno (HX):&lt;/p&gt;
&lt;div align="center"&gt;
R–OH + HX &amp;xrarr; R–X + H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Esta reacción es un caso de sustitución en la que el grupo –OH es reemplazado por un halógeno.&lt;/p&gt;
&lt;h3 id="reacciones-de-adición"&gt;Reacciones de adición&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;Una molécula incorpora a su estructura otra molécula. Ocurren con sustratos con dobles o triples enlaces originando un producto con un mayor grado de saturación.&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;La adición en alquenos asimétricos ocurre según la &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Regla_de_Markovnikov" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;regla de Markovnikov&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;, que establece que la adición de un reactivo de tipo HX (H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O, HCl, &amp;hellip;) a un doble enlace da lugar a un producto mayoritario en el que el hidrógeno se une al carbono menos sustituido (con más H). El otro producto posible también se forma, pero en menor proporción.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;h4 id="hidrogenación-catalítica-de-alquenos"&gt;Hidrogenación catalítica de alquenos&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Se realiza con hidrógeno molecular en presencia de un catalizador, normalmente platino. Es un proceso exotérmico. La reacción transcurre de manera que cada átomo de hidrógeno de la molécula H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; se añade a uno de los dos carbonos que forman el enlace múltiple en el reactivo, saturando la molécula:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/hidrogenacion-alquenos.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h5 id="hidrogenación-de-un-alquino"&gt;Hidrogenación de un alquino&lt;/h5&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/hidrogenacion-etino.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="halogenación-de-alquenos"&gt;Halogenación de alquenos&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;De manera análoga a la hidrogenación, el halógeno X&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; añade un átomo de halógeno a cada carbono que forma el enlace múltiple formando un dihalógeno vecinal:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/halogenacion-alquenos.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h5 id="halogenación-de-un-alqueno"&gt;Halogenación de un alqueno&lt;/h5&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/halogenacion-eteno.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h5 id="halogenación-de-un-alquino"&gt;Halogenación de un alquino&lt;/h5&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/halogenacion-etino.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="hidrohalogenación-de-alquenos"&gt;Hidrohalogenación de alquenos&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;El haluro de hidrógeno HX se añade al enlace múltiple siguiendo la &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Regla_de_Markovnikov" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;regla de Markovnikov&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/hidrohalogenacion-alquenos.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h5 id="hidrohalogenación-de-un-alqueno"&gt;Hidrohalogenación de un alqueno&lt;/h5&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/hidrohalogenacion-propeno.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h5 id="hidrohalogenación-de-un-alquino"&gt;Hidrohalogenación de un alquino&lt;/h5&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/hidrohalogenacion-propino.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="hidratación-de-alquenos"&gt;Hidratación de alquenos&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;La reacción sucede en el tratamiento del alqueno con agua y un catalizador ácido fuerte, como el H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;, por un mecanismo similar al de la adición de HX. El agua H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O también se añade al enlace múltiple siguiendo la &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Regla_de_Markovnikov" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;regla de Markovnikov&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/hidratacion-alquenos.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h5 id="hidratación-de-un-alqueno"&gt;Hidratación de un alqueno&lt;/h5&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/hidratacion-propeno.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h5 id="hidratación-de-un-alquino"&gt;Hidratación de un alquino&lt;/h5&gt;
&lt;p&gt;Ya que los alquinos no reaccionan directamente con ácidos acuosos, uno de los métodos utilizados para la hidratación de alquinos utiliza ion mercurio(2+) como catalizador:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/hidratacion-propino.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;p&gt;La hidratación de un alquino da un &lt;em&gt;enol&lt;/em&gt;&lt;sup id="fnref:5"&gt;&lt;a href="#fn:5" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;5&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;. Es interesante que el producto real que se aísla de la hidratación de un alquino no es el alcohol vinílico, o enol, sino que en su lugar es una cetona. Aunque el enol es un intermediario en la reacción, se rearregla inmediatamente a una cetona a través de un proceso llamado &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Taut%c3%b3mero#La_tautomer%c3%ada_ceto-enol" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;tautomería cetoenólica&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;. El equilibrio está muy desplazado a la derecha.&lt;/p&gt;
&lt;div class="alert alert-note"&gt;
&lt;div&gt;
&lt;p&gt;¿Cómo &lt;strong&gt;predecir&lt;/strong&gt; el &lt;strong&gt;producto mayoritario&lt;/strong&gt;?&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;En alquenos simétricos solo hay un producto.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;En alquenos asimétricos, con HX o H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O/H&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;, se aplica la &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Regla_de_Markovnikov" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;regla de Markovnikov&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;h3 id="reacciones-de-eliminación"&gt;Reacciones de eliminación&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;Una molécula pierde átomos en posiciones adyacentes y origina una molécula con un enlace doble o triple. Las reacciones de eliminación son las reacciones inversas a las de adición a un doble enlace.&lt;/p&gt;
&lt;blockquote&gt;
&lt;p&gt;En las reacciones de eliminación se pierden átomos de dos carbonos vecinales produciéndose mayoritariamente el &lt;strong&gt;doble enlace más sustituido&lt;/strong&gt;, según lo que se conoce como &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Regla_de_Z%c3%a1itsev" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;regla de Záitsev&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;/blockquote&gt;
&lt;h4 id="deshidrogenación"&gt;Deshidrogenación&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Es la reacción inversa a la hidrogenación, y se da con un catalizador y calor, dando el alqueno:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/deshidrogenacion.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="deshidrohalogenación-de-haluros-de-alquilo"&gt;Deshidrohalogenación de haluros de alquilo&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Es la reacción inversa a la hidrohalogenación, se produce en presencia de KOH y alcohol en la que se elimina KX y H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O, originando un doble enlace. La deshidrohalogenación produce mayoritariamente el producto con el doble enlace más sustituido según la &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Regla_de_Z%c3%a1itsev" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;regla de Záitsev&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/deshidrohalogenacion-haluros-alquilo.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h5 id="deshidrohalogenación-de-dihaluros-vecinales"&gt;Deshidrohalogenación de dihaluros vecinales&lt;/h5&gt;
&lt;p&gt;Como en el caso anterior, se eliminan moléculas de HX, en este caso 2 moléculas HX, originando un enlace triple. Esta reacción se produce en presencia de un catalizador:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/deshidrohalogenacion-dihaluros-vecinales.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="deshidratación-de-alcoholes"&gt;Deshidratación de alcoholes&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Es la reacción inversa a la hidratación de alcoholes. Se produce en medio ácido, generalmente H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;, y calor. La deshidratación (pérdida de una molécula de agua) produce, mayoritariamente, el doble enlace más sustituido siguiendo la &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Regla_de_Z%c3%a1itsev" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;regla de Záitsev&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/deshidratacion-alcoholes.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;div class="alert alert-warning"&gt;
&lt;div&gt;
Si pueden formarse varios alquenos, el producto mayoritario suele ser el que presenta el doble enlace más sustituido (&lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Regla_de_Z%c3%a1itsev" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;regla de Záitsev&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;).
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;h4 id="eliminación-vs-sustitución"&gt;Eliminación vs. sustitución&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;En muchos casos (especialmente haluros secundarios), un mismo sustrato puede dar reacción de sustitución o una eliminación:&lt;/p&gt;
&lt;h5 id="eliminación"&gt;Eliminación&lt;/h5&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/eliminacion-vs.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h5 id="sustitución"&gt;Sustitución&lt;/h5&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/sustitucion-vs.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;p&gt;Que se dé una u otra depende de las características del &lt;strong&gt;sustrato&lt;/strong&gt; y de las &lt;strong&gt;condiciones de reacción&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;dl&gt;
&lt;dt&gt;Sustrato&lt;/dt&gt;
&lt;dd&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;Si el sustrato es un derivado halogenado primario se da favorablemente la sustitución.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/dd&gt;
&lt;/dl&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;Si el sustrato es un derivado halogenado secundario puede dar sustitución o eliminación según condiciones.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Si el sustrato es un halogenado terciario se ve favorecida la eliminación.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;dl&gt;
&lt;dt&gt;Condiciones&lt;/dt&gt;
&lt;dd&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;Medio acuoso con OH&lt;sup&gt;–&lt;/sup&gt;: suele favorecer sustitución.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/dd&gt;
&lt;/dl&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;Medio alcohólico y calor: suele favorecer eliminación.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Bases fuertes y/o voluminosas: favorecen eliminación.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 id="reacciones-de-oxidación-reducción-rédox"&gt;Reacciones de oxidación-reducción (rédox)&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;En las &lt;strong&gt;reacciones de oxidación&lt;/strong&gt;, el carbono que tiene unido un hidroxilo (–OH) se oxida. Esta oxidación tiene lugar por pérdida de un hidrógeno unido al C y del hidrógeno del grupo –OH, formándose un doble enlace C=O conocido como grupo carbonilo. Como sustancia oxidante [Ox] puede usarse el &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Clorocromato_de_piridinio" target="_blank" rel="noopener"&gt;PCC&lt;/a&gt; (suave), el dicromato de potasio K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; o el permanganato de potasio KMnO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; (fuertes).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;La reacción inversa a la oxidación es la &lt;strong&gt;reducción&lt;/strong&gt;. Como sustancia reductora [Red] suele usarse tetrahidruro de aluminio-litio, LiAlH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="alcoholes-primarios"&gt;Alcoholes primarios&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Como en los &lt;strong&gt;alcoholes primarios&lt;/strong&gt; el grupo –OH está unido a un carbono terminal, al oxidarse produce un carbonilo terminal dando lugar a un &lt;strong&gt;aldehído&lt;/strong&gt;, –CHO. Si el oxidante es fuerte (K&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;Cr&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt; o KMnO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;) y la oxidación continúa, el aldehído se oxida a &lt;strong&gt;ácido carboxílico&lt;/strong&gt;:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/alcohol-primario.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="alcoholes-secundarios"&gt;Alcoholes secundarios&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;En el caso de los &lt;strong&gt;alcoholes secundarios&lt;/strong&gt;, la oxidación del carbono produce un carbonilo no terminal, conocido como grupo &lt;strong&gt;cetona&lt;/strong&gt;. La cetona no puede seguir oxidándose:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/alcohol-secundario.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="alcoholes-terciarios"&gt;Alcoholes terciarios&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;La oxidación tiene que darse lugar por pérdida de un hidrógeno unido al carbono que va a oxidarse, por lo que éste debe tener disponible al menos uno. Por este motivo, los &lt;strong&gt;alcoholes terciarios&lt;/strong&gt; no dan reacciones de oxidación:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/alcohol-terciario.svg"
loading="lazy" width="50%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="reacciones-de-combustión"&gt;Reacciones de combustión&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;La reacción de combustión de un compuesto orgánico en atmósfera rica en oxígeno da lugar a los óxidos de sus elementos. Si el compuesto es un hidrocarburo, oxigenado o no, los productos de la reacción son dióxido de carbono y agua, que son los óxidos del carbono y del hidrógeno:&lt;/p&gt;
&lt;div align="center"&gt;
C&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;O + 9/2&amp;thinsp;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; &amp;xrarr; 3&amp;thinsp;CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + 4&amp;thinsp;H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;Las reacciones de combustión son reacciones exotérmicas. Si el compuesto tiene otros elementos, como N o S, también habituales en química orgánica, se obtienen los óxidos de éstos.&lt;/p&gt;
&lt;h3 id="reacciones-de-condensación-e-hidrólisis"&gt;Reacciones de condensación e hidrólisis&lt;/h3&gt;
&lt;h4 id="reacción-de-esterificación-y-saponificación"&gt;Reacción de esterificación y saponificación&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;La &lt;strong&gt;esterificación&lt;/strong&gt; es la reacción de &lt;strong&gt;condensación&lt;/strong&gt; entre un ácido carboxílico y un alcohol, por pérdida de agua, produciéndose un éster:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/esterificacion.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;p&gt;La &lt;strong&gt;saponificación&lt;/strong&gt; es la reacción inversa a la esterificación. La hidrólisis del éster da el ácido carboxílico y el alcohol. Se entiende por saponificación la reacción que produce la formación de jabones. La principal causa es la disociación de las grasas en un medio alcalino, separándose glicerina y ácidos grasos. Estos últimos se asocian inmediatamente con los álcalis constituyendo las sales sódicas de los ácidos grasos: el jabón.&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="reacción-de-condensación-de-alcoholes"&gt;Reacción de condensación de alcoholes&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;La formación del éter compite con la eliminación de agua para dar el alqueno. Las condiciones de reacción determinarán cuál es la reacción mayoritaria:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/condensacion-alcoholes.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="reacción-de-condensación-para-dar-amidas"&gt;Reacción de condensación para dar amidas&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;El amoniaco, las aminas primarias y las aminas secundarias reaccionan con los ácidos carboxílicos para dar amidas. Es una reacción de condensación en la que se libera agua. Su inversa, la reacción de hidrólisis, permite obtener la amina y el ácido correspondiente:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/condensacion-amidas.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h3 id="reacciones-en-compuestos-aromáticos"&gt;Reacciones en compuestos aromáticos&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;El anillo aromático (benceno y derivados) reacciona preferentemente mediante &lt;strong&gt;sustitución&lt;/strong&gt;, no por adición.&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="reacciones-típicas"&gt;Reacciones típicas&lt;/h4&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;Nitración: HNO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; / H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; → nitrobenceno&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Halogenación: Cl&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; / FeCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; → clorobenceno&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Alquilación (&lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Reacci%c3%b3n_de_Friedel-Crafts" target="_blank" rel="noopener"&gt;Friedel–Crafts&lt;/a&gt;): R–Cl / AlCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; → alquilbenceno&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;div class="alert alert-note"&gt;
&lt;div&gt;
A este nivel basta con reconocer los &lt;strong&gt;reactivos&lt;/strong&gt;, el &lt;strong&gt;tipo de reacción&lt;/strong&gt; (sustitución) y el &lt;strong&gt;producto principal&lt;/strong&gt;.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;h3 id="resumen-operativo"&gt;Resumen operativo&lt;/h3&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;Haloalcano + NaOH acuoso → &lt;strong&gt;sustitución&lt;/strong&gt; → alcohol.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Haloalcano + KOH en etanol y calor → &lt;strong&gt;eliminación&lt;/strong&gt; → alqueno.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Alqueno + HX → &lt;strong&gt;adición&lt;/strong&gt; (en alquenos asimétricos, siguiendo la &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Regla_de_Markovnikov" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;regla de Markovnikov&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;).&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Alqueno + H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O/H&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; → &lt;strong&gt;hidratación&lt;/strong&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Alqueno o alquino + H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;/Pt → &lt;strong&gt;hidrogenación&lt;/strong&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Alcohol primario o secundario + [Ox] → &lt;strong&gt;oxidación&lt;/strong&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Ácido carboxílico + alcohol → &lt;strong&gt;esterificación&lt;/strong&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Éster + agua → &lt;strong&gt;hidrólisis&lt;/strong&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 id="polímeros"&gt;Polímeros&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Los &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Pol%c3%admero" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;polímeros&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (también llamados macromoléculas) son moléculas muy grandes formadas a partir de la repetición de unidades más pequeñas llamadas &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Mon%c3%b3mero" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;monómeros&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;div class="alert alert-note"&gt;
&lt;div&gt;
&lt;p&gt;En &lt;a href="https://dev.fisiquimicamente.com/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/"&gt;esta &lt;strong&gt;entrada&lt;/strong&gt; del &lt;strong&gt;blog&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; analizamos las principales &lt;strong&gt;propiedades&lt;/strong&gt; y &lt;strong&gt;usos&lt;/strong&gt; de los &lt;strong&gt;plásticos básicos&lt;/strong&gt; o de &lt;strong&gt;consumo&lt;/strong&gt; (&lt;a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Commodity_plastics" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;commodity plastics&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; en inglés).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Aprende a &lt;strong&gt;nombrar polímeros&lt;/strong&gt; con &lt;a href="https://iupac.org/wp-content/uploads/2022/02/Brief-Guide-to-Polymer-Nomenclature_Espanol-20220214.pdf" target="_blank" rel="noopener"&gt;esta &lt;strong&gt;guía breve&lt;/strong&gt; de la &lt;strong&gt;IUPAC&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;h3 id="clasificación-de-los-polímeros"&gt;Clasificación de los polímeros&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;Existen polímeros &lt;strong&gt;naturales&lt;/strong&gt; como los polisacáridos, las proteínas o el caucho (natural) y otros &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Pol%c3%admeros_sint%c3%a9ticos" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;sintéticos&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;: polietileno (PE), nylon, poliéster, PVC, PET&amp;hellip;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Con respecto al comportamiento a temperaturas elevadas, los polímeros se clasifican como termoplásticos o termoestables. Los &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Termopl%c3%a1stico" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;termoplásticos&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (PET, PE, PVC, PP, PS&amp;hellip;) se ablandan cuando se calientan y se endurecen cuando se enfrían. Los &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Pl%c3%a1stico_termoestable" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;termoestables&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (Poliuretano (PUR)) una vez se han endurecido no se reblandecen por calentamiento.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Con respecto a los tipos de unidades repetitivas, si todas son del mismo tipo es un &lt;strong&gt;homopolímero&lt;/strong&gt; y si contiene dos o más tipos de unidades repetitivas es un &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Copol%c3%admero" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;copolímero&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;h3 id="síntesis-de-polímeros"&gt;Síntesis de polímeros&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;Los polímeros se pueden sintetizar por dos rutas: reacción &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Polimerizaci%c3%b3n_en_cadena" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;en cadena&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (polimerización por adición) o reacción &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Polimerizaci%c3%b3n_por_etapas" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;por etapas&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (polimerización por condensación).&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="polímeros-por-crecimiento-en-cadena-o-polímeros-de-adición"&gt;Polímeros por crecimiento en cadena o polímeros de adición&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Se obtienen a partir de la formación de largas cadenas de monómeros que se unen unas a otras sin que exista pérdida de ninguna molécula en el proceso:&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;Iniciación
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/polimeros-iniciacion.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Crecimiento
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/polimeros-crecimiento.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Terminación
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/polimeros-terminacion.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p&gt;La reacción global quedaría como:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/polimeros-global.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="polímeros-por-crecimiento-por-etapas-o-polímeros-de-condensación"&gt;Polímeros por crecimiento por etapas o polímeros de condensación&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Se obtienen por reacción entre dos monómeros, cada uno de los cuales tiene, al menos, dos grupos funcionales, con eliminación de alguna molécula (por ejemplo agua). Los poliésteres son polímeros de condensación que se obtienen a partir de dioles y ácidos dicarboxílicos, que dan lugar a los grupos éster característicos del polímero:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/polimeros-etapas.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;div class="footnotes" role="doc-endnotes"&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li id="fn:1"&gt;
&lt;p&gt;La palabra &lt;strong&gt;isómero&lt;/strong&gt; es un neologismo acuñado por el químico sueco &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/J%c3%b6ns_Jacob_Berzelius" target="_blank" rel="noopener"&gt;Jöns Jacob Berzelius (1779–1848)&lt;/a&gt;, formada del griego ισo (isos = igual) y μ𝜀ρo𝜍 (meros = parte, porción).&amp;#160;&lt;a href="#fnref:1" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:2"&gt;
&lt;p&gt;Lo cual no significa que su reactividad sea igual. Especialmente sonada fue la llamada &lt;a href="https://www.medigraphic.com/pdfs/cutanea/mc-2018/mc183r.pdf" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;*catástrofe&lt;/strong&gt; de la &lt;strong&gt;talidomida*&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;.&amp;#160;&lt;a href="#fnref:2" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:3"&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure id="figure-hermann-emil-fischer-18521919-fue-un-químico-alemán-descubridor-del-barbitalhttpseswikipediaorgwikibarbital-primer-sedativo-y-somnífero-del-grupo-de-los-barbitúricoshttpseswikipediaorgwikibarbitúrico-fue-galardonado-con-el-premio-nobel-de-química-en-1902-fuente-httpscommonswikimediaorgwikifilehermann_emil_fischer_c1895jpg"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt="Fischer" srcset="
/media/quimica-organica-2Bach-quimica/Fischer_hu_2e855a9a4faf9373.webp 400w,
/media/quimica-organica-2Bach-quimica/Fischer_hu_e9665d228eeff874.webp 760w,
/media/quimica-organica-2Bach-quimica/Fischer_hu_d872cae16c971f86.webp 1200w"
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/Fischer_hu_2e855a9a4faf9373.webp"
width="400"
height="566"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
&lt;strong&gt;Hermann Emil Fischer&lt;/strong&gt; (1852–1919) fue un químico alemán, descubridor del &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Barbital" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;barbital&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (primer sedativo y somnífero del grupo de los &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Barbit%c3%barico" target="_blank" rel="noopener"&gt;barbitúricos&lt;/a&gt;). Fue galardonado con el &lt;strong&gt;Premio Nobel de Química en 1902&lt;/strong&gt;. Fuente: &lt;a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hermann_Emil_Fischer_c1895.jpg" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hermann_Emil_Fischer_c1895.jpg&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&amp;#160;&lt;a href="#fnref:3" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:4"&gt;
&lt;p&gt;Las reacciones radicalarias son las responsables de la formación y destrucción de la capa de ozono. La formación ocurre a través de la reacción en cadena siguiente:
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/formacion-ozono.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-dark" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
Reacción global:
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/formacion-ozono-global.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-dark" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
La destrucción de ozono (O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;) ocurre a través de una reacción en cadena que necesita un catalizador X:
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/destruccion-ozono.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-dark" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
Reacción global:
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/destruccion-ozono-global.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-dark" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&amp;#160;&lt;a href="#fnref:4" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:5"&gt;
&lt;p&gt;Se dice que las formas &lt;em&gt;ceto&lt;/em&gt; y &lt;em&gt;enol&lt;/em&gt; individuales son &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Taut%c3%b3mero" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;tautómeros&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;, una palabra utilizada para describir dos isómeros constitucionales que rápidamente se interconvierten acompañados por el cambio de posición de un hidrógeno.&amp;#160;&lt;a href="#fnref:5" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/div&gt;</description></item><item><title>Tipos de plásticos</title><link>https://dev.fisiquimicamente.com/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/</link><pubDate>Fri, 26 Jan 2024 11:02:25 +0100</pubDate><guid>https://dev.fisiquimicamente.com/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/</guid><description>&lt;div class="alert alert-note"&gt;
&lt;div&gt;
&lt;p&gt;En esta entrada analizamos las principales &lt;strong&gt;propiedades&lt;/strong&gt; y &lt;strong&gt;usos&lt;/strong&gt; de los &lt;strong&gt;plásticos básicos&lt;/strong&gt; o de &lt;strong&gt;consumo&lt;/strong&gt; (&lt;a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Commodity_plastics" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;em&gt;&lt;strong&gt;commodity plastics&lt;/strong&gt;&lt;/em&gt;&lt;/a&gt; en inglés), en contraposición a los conocidos como &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Pl%c3%a1sticos_de_ingenier%C3%ADa" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;plásticos&lt;/strong&gt; de &lt;strong&gt;ingeniería&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; o &lt;a href="https://en.wikipedia.org/wiki/High-performance_plastics" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;plásticos&lt;/strong&gt; de &lt;strong&gt;alto rendimiento&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Tras leer la entrada, te animamos a que intentes responder las preguntas que encontrarás en el &lt;a href="#cuestionario-autocorregible"&gt;&lt;strong&gt;cuestionario autocorregible&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;El siguiente gráfico muestra la &lt;strong&gt;demanda&lt;/strong&gt; de &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Pl%c3%a1stico" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;plásticos&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; en &lt;strong&gt;Europa&lt;/strong&gt; por &lt;strong&gt;sector&lt;/strong&gt; y &lt;strong&gt;polímero&lt;/strong&gt; en &lt;strong&gt;2020&lt;/strong&gt;. Los &lt;strong&gt;envases/embalajes&lt;/strong&gt; (dominados por el &lt;a href="#x2676-ldpe"&gt;&lt;strong&gt;LDPE&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;) y la &lt;strong&gt;construcción&lt;/strong&gt; (dominada por el &lt;a href="#x2675-pvc"&gt;&lt;strong&gt;PVC&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;) representan, con mucho (&amp;gt; 60 % entre ambos), los mayores mercados de uso final. El &lt;a href="#x2677-pp"&gt;&lt;strong&gt;polipropileno (PP)&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; es el polímero individual más demandado (casi un 20 % de toda la demanda mundial), aunque es superado por el &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Polietileno" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;polietileno&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (&lt;a href="#x2676-ldpe"&gt;&lt;strong&gt;LDPE&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; + &lt;a href="#x2674-hdpe"&gt;&lt;strong&gt;HDPE&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;), con más de un 30 % de la demanda mundial.&lt;/p&gt;
&lt;figure id="figure-demanda-de-plásticos-en-europa-por-sector-y-polímero-en-2020-lldpe-representa-al-ldpe-linealhttpsenwikipediaorgwikilinear_low-density_polyethylene-pse-al-poliestireno-expandidohttpseswikipediaorgwikipoliestireno_expandido-abs-al-acrilonitrilo-butadieno-estirenohttpseswikipediaorgwikiacrilonitrilo_butadieno_estireno-san-al-estireno-acrilonitrilohttpseswikipediaorgwikiestireno_acrilonitrilo-pmma-al-metacrilatohttpseswikipediaorgwikipolimetilmetacrilato-pa-a-la-poliamidahttpseswikipediaorgwikipoliamida-pc-al-policarbonatohttpseswikipediaorgwikipolicarbonato-y-pur-al-poliuretanohttpseswikipediaorgwikipoliuretano-traducido-y-adaptado-de-httpsplasticseuropeorgknowledge-hubplastics-the-facts-2021"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt="Demanda de plásticos en Europa por sector y polímero en 2020. LLDPE representa al [LDPE lineal](https://en.wikipedia.org/wiki/Linear_low-density_polyethylene), PS–E al [poliestireno expandido](https://es.wikipedia.org/wiki/Poliestireno_expandido), ABS al [acrilonitrilo butadieno estireno](https://es.wikipedia.org/wiki/Acrilonitrilo_butadieno_estireno), SAN al [estireno acrilonitrilo](https://es.wikipedia.org/wiki/Estireno_acrilonitrilo), PMMA al [metacrilato](https://es.wikipedia.org/wiki/Polimetilmetacrilato), PA a la [poliamida](https://es.wikipedia.org/wiki/Poliamida), PC al [policarbonato](https://es.wikipedia.org/wiki/Policarbonato) y PUR al [poliuretano](https://es.wikipedia.org/wiki/Poliuretano). Traducido y adaptado de https://plasticseurope.org/knowledge-hub/plastics-the-facts-2021/."
src="https://dev.fisiquimicamente.com/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/demanda-plasticos-2021.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
Demanda de plásticos en Europa por sector y polímero en 2020. LLDPE representa al &lt;a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Linear_low-density_polyethylene" target="_blank" rel="noopener"&gt;LDPE lineal&lt;/a&gt;, PS–E al &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Poliestireno_expandido" target="_blank" rel="noopener"&gt;poliestireno expandido&lt;/a&gt;, ABS al &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Acrilonitrilo_butadieno_estireno" target="_blank" rel="noopener"&gt;acrilonitrilo butadieno estireno&lt;/a&gt;, SAN al &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Estireno_acrilonitrilo" target="_blank" rel="noopener"&gt;estireno acrilonitrilo&lt;/a&gt;, PMMA al &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Polimetilmetacrilato" target="_blank" rel="noopener"&gt;metacrilato&lt;/a&gt;, PA a la &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Poliamida" target="_blank" rel="noopener"&gt;poliamida&lt;/a&gt;, PC al &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Policarbonato" target="_blank" rel="noopener"&gt;policarbonato&lt;/a&gt; y PUR al &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Poliuretano" target="_blank" rel="noopener"&gt;poliuretano&lt;/a&gt;. Traducido y adaptado de &lt;a href="https://plasticseurope.org/knowledge-hub/plastics-the-facts-2021/" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://plasticseurope.org/knowledge-hub/plastics-the-facts-2021/&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h2 id="x2673-pet"&gt;♳ PET&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;El &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Tereftalato_de_polietileno" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;tereftalato de polietileno&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (PET o PETE por sus siglás en inglés) es el &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Pol%C3%ADmero" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;polímero&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Termopl%c3%a1stico" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;termoplástico&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; más común dentro de la familia de los &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Poli%c3%a9ster" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;poliésteres&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="fórmula-molecular"&gt;Fórmula molecular&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;El PET está formado por unidades de (C&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;) repetidas:&lt;/p&gt;
&lt;figure id="figure-los-poliésteres-son-polímeros-de-condensación-que-se-obtienen-a-partir-de-dioles-y-ácidos-dicarboxílicos-que-dan-lugar-a-los-grupos-éster-característicos-del-polímero"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt="Los poliésteres son polímeros de condensación que se obtienen a partir de dioles y ácidos dicarboxílicos, que dan lugar a los grupos éster característicos del polímero."
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/quimica-organica-2Bach-quimica/polimeros-etapas.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
Los poliésteres son polímeros de condensación que se obtienen a partir de dioles y ácidos dicarboxílicos, que dan lugar a los grupos éster característicos del polímero.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="propiedades"&gt;Propiedades&lt;/h4&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Resistencia química&lt;/strong&gt;: el PET no reacciona con el agua ni con los alimentos, lo que constituye una de las razones por las que se utiliza para los envases de consumo.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Resistencia&lt;/strong&gt;: es tenaz y resistente a impactos (no se rompe ni se fractura).&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Transparencia&lt;/strong&gt;: el PET puede ser transparente u opaco dependiendo de su procesamiento.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Densidad&lt;/strong&gt;: junto con el &lt;a href="#x2675-pvc"&gt;PVC&lt;/a&gt;, son los únicos cuya densidad es mayor que la del agua.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h4 id="principales-usos"&gt;Principales usos&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;La mayor aplicación es en &lt;strong&gt;fibras textiles&lt;/strong&gt; (más del 60 %, donde es conocido como &lt;strong&gt;poliéster&lt;/strong&gt;), y la producción de &lt;strong&gt;envases&lt;/strong&gt;, tanto rígidos como flexibles (alrededor del 30 % de la demanda mundial de &lt;strong&gt;botellas&lt;/strong&gt;).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure id="figure-bufanda-100thinsp-poliéster-imagen-de-markéta-machová-klimešováhttpspixabaycomesusersmaky_orel-436253-en-pixabayhttpspixabaycomes"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt="bufanda de poliéster" srcset="
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/bufanda-PET_hu_fcefb7e7f575afc6.webp 400w,
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/bufanda-PET_hu_1ebdebcd2abfaa8e.webp 760w,
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/bufanda-PET_hu_285de86435e9641a.webp 1200w"
src="https://dev.fisiquimicamente.com/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/bufanda-PET_hu_fcefb7e7f575afc6.webp"
width="760"
height="570"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
Bufanda 100 % poliéster. Imagen de &lt;a href="https://pixabay.com/es/users/maky_orel-436253/" target="_blank" rel="noopener"&gt;Markéta (Machová) Klimešová&lt;/a&gt; en &lt;a href="https://pixabay.com/es/" target="_blank" rel="noopener"&gt;Pixabay&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure id="figure-una-botella-de-bebida-de-pet-terminada-comparada-con-la-preforma-de-la-que-está-hecha-fuente-httpscommonswikimediaorgwikifileplastic_bottlejpg"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt="botella de PET" srcset="
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/botella-PET_hu_6660d6ec213a0d13.webp 400w,
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/botella-PET_hu_c180f8c34bb9f9f2.webp 760w,
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/botella-PET_hu_744321937e01ea90.webp 1200w"
src="https://dev.fisiquimicamente.com/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/botella-PET_hu_6660d6ec213a0d13.webp"
width="530"
height="760"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
Una botella de bebida de PET terminada comparada con la preforma de la que está hecha. Fuente: &lt;a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Plastic_bottle.jpg" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Plastic_bottle.jpg&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;También se utiliza en &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Energ%C3%ADa_solar_fotovoltaica" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;módulos fotovoltaicos&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; y como componente (junto con fibras de vidrio) de &lt;strong&gt;resinas termoplásticas&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="-reciclaje"&gt;♻️ Reciclaje&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Actualmente solo las &lt;strong&gt;botellas&lt;/strong&gt; de PET &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Reciclaje" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;se reciclan&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; a una escala significativa&lt;sup id="fnref:1"&gt;&lt;a href="#fn:1" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;, siendo el ♳ su &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/C%c3%b3digo_identificador_de_resina" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;código de identificación de resina&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (RIC por sus siglas en inglés, ver nota al final de la entrada).&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="x2674-hdpe"&gt;♴ HDPE&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;El &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Polietileno_de_alta_densidad" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;polietileno de alta densidad&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (HDPE o PE-HD, por sus siglas en inglés) es un &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Pol%C3%ADmero" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;polímero&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Termopl%c3%a1stico" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;termoplástico&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; producido a partir del monómero &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Etileno" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;etileno&lt;/strong&gt; o &lt;strong&gt;eteno&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;=CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;).&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="fórmula-molecular-1"&gt;Fórmula molecular&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;El HDPE está formado por unidades de (CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;–CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) repetidas:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/PE.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="propiedades-1"&gt;Propiedades&lt;/h4&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;El HDPE es conocido por su &lt;strong&gt;alta relación resistencia/densidad&lt;/strong&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;En comparación con el &lt;a href="#x2676-ldpe"&gt;LDPE&lt;/a&gt;, es más &lt;strong&gt;duro&lt;/strong&gt; y más &lt;strong&gt;opaco&lt;/strong&gt; y puede soportar temperaturas algo más elevadas (120 °C durante periodos cortos).&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Es &lt;strong&gt;resistente a muchos disolventes&lt;/strong&gt;, lo que dificulta su pegado&lt;sup id="fnref:2"&gt;&lt;a href="#fn:2" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;2&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h4 id="principales-usos-1"&gt;Principales usos&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Se utiliza para fabricar &lt;strong&gt;envases&lt;/strong&gt; (sobre todo botellas, aunque también recipientes de productos químicos, como botes de champú), &lt;strong&gt;juguetes&lt;/strong&gt; y &lt;strong&gt;tuberías&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure id="figure-botella-opaca-de-hdpe-fuente-httpscommonswikimediaorgwikifile250ml_hdpe_pump_plastic_bottlejpg"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f5/250ml_HDPE_pump_plastic_bottle.jpg" alt="botella de HDPE" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
Botella opaca de HDPE. Fuente: &lt;a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:250ml_HDPE_pump_plastic_bottle.jpg" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:250ml_HDPE_pump_plastic_bottle.jpg&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure id="figure-instalación-de-tuberías-corrugadas-de-hdpe-en-un-proyecto-de-drenaje-pluvial-en-méxico-fuente-httpsenwikipediaorgwikifilehdpe_pipe_installationjpg"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt="tubería de HDPE" srcset="
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/tuberia-HDPE_hu_9cc1f1c990d4106.webp 400w,
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/tuberia-HDPE_hu_1c14834cb3ca1a39.webp 760w,
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/tuberia-HDPE_hu_2d0590564da61246.webp 1200w"
src="https://dev.fisiquimicamente.com/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/tuberia-HDPE_hu_9cc1f1c990d4106.webp"
width="760"
height="535"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
Instalación de tuberías corrugadas de HDPE en un proyecto de drenaje pluvial en México. Fuente: &lt;a href="https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hdpe_pipe_installation.jpg" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hdpe_pipe_installation.jpg&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="-reciclaje-1"&gt;♻️ Reciclaje&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;El HDPE se suele &lt;strong&gt;reciclar&lt;/strong&gt;, siendo el ♴ su &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/C%c3%b3digo_identificador_de_resina" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;código de identificación de resina&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (RIC por sus siglas en inglés, ver nota al final de la entrada).&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="x2675-pvc"&gt;♵ PVC&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;El &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Policloruro_de_vinilo" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;cloruro de polivinilo&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (PVC o V, por sus siglas en inglés) es el tercer &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Pol%C3%ADmero" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;polímero&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; sintético de &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Pl%c3%a1stico" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;plástico&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; más producido en el mundo (después del &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Polietileno" target="_blank" rel="noopener"&gt;polietileno&lt;/a&gt; y el &lt;a href="#x2677-pp"&gt;polipropileno&lt;/a&gt;). Se obtiene a partir de monómero &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Cloruro_de_vinilo" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;cloruro de vinilo&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;C=CHCl).&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="fórmula-molecular-2"&gt;Fórmula molecular&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;El PVC está formado por unidades de (C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;Cl) repetidas:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/PVC.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="propiedades-2"&gt;Propiedades&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;El PVC es un polímero &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Termopl%c3%a1stico" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;termoplástico&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; que se presenta en dos formas básicas: &lt;strong&gt;rígido&lt;/strong&gt; y &lt;strong&gt;flexible&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Densidad&lt;/strong&gt;: el PVC es muy denso en comparación con la mayoría de los plásticos&lt;sup id="fnref:3"&gt;&lt;a href="#fn:3" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;3&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Economía&lt;/strong&gt;: el PVC es fácil de conseguir y barato.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Dureza&lt;/strong&gt;: el PVC rígido tiene una buena clasificación en cuanto a dureza y durabilidad.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Resistencia&lt;/strong&gt;: el PVC rígido tiene una excelente resistencia a la tracción.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h4 id="principales-usos-2"&gt;Principales usos&lt;/h4&gt;
&lt;h5 id="rígido"&gt;Rígido&lt;/h5&gt;
&lt;p&gt;Se utiliza en la &lt;strong&gt;construcción&lt;/strong&gt; para &lt;strong&gt;tuberías&lt;/strong&gt; (aproximadamente la mitad de la resina de PVC fabricada anualmente en el mundo se utiliza para producir tuberías para aplicaciones municipales e industriales) y en aplicaciones de perfiles como &lt;strong&gt;puertas&lt;/strong&gt; y &lt;strong&gt;ventanas&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure id="figure-el-pvc-se-utiliza-mucho-en-las-tuberías-de-alcantarillado-por-su-bajo-coste-su-resistencia-química-y-su-facilidad-de-unión-fuente-httpscommonswikimediaorgwikifilelaying_sewer_hi_res_2jpg"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/17/Laying_sewer_hi_res_%282%29.jpg" alt="tubería de PVC" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
El PVC se utiliza mucho en las tuberías de alcantarillado por su bajo coste, su resistencia química y su facilidad de unión. Fuente: &lt;a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Laying_sewer_hi_res_%282%29.jpg" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Laying_sewer_hi_res_(2).jpg&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;También se utiliza en la fabricación de &lt;strong&gt;botellas&lt;/strong&gt; de plástico, &lt;strong&gt;envases&lt;/strong&gt; no alimentarios, &lt;strong&gt;láminas&lt;/strong&gt; para cubrir alimentos y &lt;strong&gt;tarjetas&lt;/strong&gt; de plástico (como las bancarias o de socios).&lt;/p&gt;
&lt;h5 id="flexible"&gt;Flexible&lt;/h5&gt;
&lt;p&gt;También se utiliza en &lt;strong&gt;fontanería&lt;/strong&gt;, &lt;strong&gt;aislamiento&lt;/strong&gt; de &lt;strong&gt;cables&lt;/strong&gt; eléctricos, &lt;strong&gt;imitación&lt;/strong&gt; de &lt;strong&gt;cuero&lt;/strong&gt;, &lt;strong&gt;suelos&lt;/strong&gt;, &lt;strong&gt;señalización&lt;/strong&gt;, &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Disco_fonogr%c3%a1fico" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;discos fonográficos&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;, productos &lt;strong&gt;inflables&lt;/strong&gt; y muchas aplicaciones en las que sustituye al caucho.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure id="figure-detalle-de-un-disco-de-vinilohttpseswikipediaorgwikidisco_fonográfico-reproduciéndose-en-un-tocadiscoshttpseswikipediaorgwikitocadiscos-foto-de-james-suttonhttpsunsplashcomjamessutton_photography-en-unsplashhttpsunsplashcomes"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt="disco de PVC" srcset="
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/disco-PVC_hu_596ba6c7753589b5.webp 400w,
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/disco-PVC_hu_64672e3ac673a5a4.webp 760w,
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/disco-PVC_hu_a1ce39124afb65b6.webp 1200w"
src="https://dev.fisiquimicamente.com/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/disco-PVC_hu_596ba6c7753589b5.webp"
width="760"
height="507"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
Detalle de un &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Disco_fonogr%c3%a1fico" target="_blank" rel="noopener"&gt;disco de vinilo&lt;/a&gt; reproduciéndose en un &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Tocadiscos" target="_blank" rel="noopener"&gt;tocadiscos&lt;/a&gt;. Foto de &lt;a href="https://unsplash.com/@jamessutton_photography" target="_blank" rel="noopener"&gt;James Sutton&lt;/a&gt; en &lt;a href="https://unsplash.com/es" target="_blank" rel="noopener"&gt;Unsplash&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Con algodón o lino, se utiliza en la producción de &lt;strong&gt;lonas&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="-reciclaje-2"&gt;♻️ Reciclaje&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Un problema importante en el reciclaje del PVC es el alto contenido de cloro (57 % en masa) en el PVC crudo y los altos niveles de aditivos peligrosos que se añaden al polímero para lograr la calidad deseada del material. Como resultado, el PVC requiere una separación de otros plásticos antes de su reciclaje. El &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/C%c3%b3digo_identificador_de_resina" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;código de identificación de resina&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (RIC por sus siglas en inglés, ver nota al final de la entrada) del PVC es el ♵.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="x2676-ldpe"&gt;♶ LDPE&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;El &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Polietileno_de_baja_densidad" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;polietileno de baja densidad&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (LDPE o PE-LD, por sus siglas en inglés) es un &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Pol%C3%ADmero" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;polímero&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Termopl%c3%a1stico" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;termoplástico&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; producido a partir del monómero &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Etileno" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;etileno&lt;/strong&gt; o &lt;strong&gt;eteno&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;=CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;). Fue el primer grado del &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Polietileno" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;polietileno&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;, producido en 1933, aunque continúa siendo un plástico importante a pesar de la competencia de polímeros más modernos.&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="fórmula-molecular-3"&gt;Fórmula molecular&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;El LDPE está formado por unidades de (CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;–CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) repetidas:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/PE.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="propiedades-3"&gt;Propiedades&lt;/h4&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;A temperatura ambiente no es reactivo, excepto a los oxidantes fuertes; algunos disolventes hacen que se hinche.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Puede soportar temperaturas de 65 °C de forma continuada y 90 °C durante un corto periodo de tiempo.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Se fabrica en variaciones translúcidas y opacas.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Es bastante flexible y resistente.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h4 id="principales-usos-3"&gt;Principales usos&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;El LDPE se utiliza ampliamente para la fabricación de diversos &lt;strong&gt;contenedores&lt;/strong&gt;, &lt;strong&gt;botellas&lt;/strong&gt; dispensadoras y de lavado, &lt;strong&gt;tubos&lt;/strong&gt;, piezas de plástico para &lt;strong&gt;componentes informáticos&lt;/strong&gt; y diversos &lt;strong&gt;equipos de laboratorio moldeados&lt;/strong&gt;. Su uso más común es el de las &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Bolsa_de_pl%c3%a1stico" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;bolsas de plástico&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure id="figure-bolsa-transparente-hecha-de-ldpe-fuente-httpscommonswikimediaorgwikifile2014_уничтоженные_гривны_в_донецке_015jpghttpscommonswikimediaorgwikifile2014_d0a3d0bdd0b8d187d182d0bed0b6d0b5d0bdd0bdd18bd0b5_d0b3d180d0b8d0b2d0bdd18b_d0b2_d094d0bed0bdd0b5d186d0bad0b5_015jpg"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt="bolsa de LDPE" srcset="
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/bolsa-LDPE_hu_d1f816214ac98d2e.webp 400w,
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/bolsa-LDPE_hu_b86bb18487fcf737.webp 760w,
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/bolsa-LDPE_hu_717aa44a0a2db7a0.webp 1200w"
src="https://dev.fisiquimicamente.com/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/bolsa-LDPE_hu_d1f816214ac98d2e.webp"
width="760"
height="504"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
Bolsa transparente hecha de LDPE. Fuente: &lt;a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2014._%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D1%87%D1%82%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B3%D1%80%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D1%8B_%D0%B2_%D0%94%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D1%86%D0%BA%D0%B5_015.jpg" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2014._Уничтоженные_гривны_в_Донецке_015.jpg&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="-reciclaje-3"&gt;♻️ Reciclaje&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;El LDPE se puede &lt;strong&gt;reciclar&lt;/strong&gt;&lt;sup id="fnref:4"&gt;&lt;a href="#fn:4" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;4&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;, siendo el ♶ su &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/C%c3%b3digo_identificador_de_resina" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;código de identificación de resina&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (RIC por sus siglas en inglés, ver nota al final de la entrada).&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="x2677-pp"&gt;♷ PP&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;El &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Polipropileno" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;polipropileno&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (PP, por sus siglas en inglés) es el segundo &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Pol%C3%ADmero" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;polímero&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; más producido en el mundo (después del &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Polietileno" target="_blank" rel="noopener"&gt;polietileno&lt;/a&gt;). Se obtiene a partir del monómero &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Propileno" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;propileno&lt;/strong&gt; o &lt;strong&gt;propeno&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;C=CH–CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;).&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="fórmula-molecular-4"&gt;Fórmula molecular&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;El PP está formado por unidades de (CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;CH–CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) repetidas:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/PP.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="propiedades-4"&gt;Propiedades&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;En muchos aspectos es similar al &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Polietileno" target="_blank" rel="noopener"&gt;polietileno&lt;/a&gt;, especialmente en el comportamiento en disolución y las propiedades eléctricas, aunque es más rígido y resistente a deformaciones. El &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Alquilo" target="_blank" rel="noopener"&gt;grupo metilo&lt;/a&gt; mejora las propiedades mecánicas y la resistencia térmica, aunque disminuye la resistencia química.&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;El PP es el plástico de consumo con &lt;strong&gt;menor densidad&lt;/strong&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Es normalmente &lt;strong&gt;resistente&lt;/strong&gt; y &lt;strong&gt;flexible&lt;/strong&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Razonablemente &lt;strong&gt;económico&lt;/strong&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Buena &lt;strong&gt;resistencia&lt;/strong&gt; a la &lt;strong&gt;fatiga&lt;/strong&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;A temperatura ambiente, es &lt;strong&gt;resistente&lt;/strong&gt; a las &lt;strong&gt;grasas&lt;/strong&gt; y a casi todos los &lt;strong&gt;disolventes orgánicos&lt;/strong&gt;&lt;sup id="fnref:5"&gt;&lt;a href="#fn:5" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;5&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;, aparte de los oxidantes fuertes. Los ácidos y las bases no oxidantes pueden almacenarse en recipientes de PP.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Suele ser &lt;strong&gt;opaco&lt;/strong&gt;&lt;sup id="fnref:6"&gt;&lt;a href="#fn:6" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;6&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; o estar coloreado con pigmentos.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h4 id="principales-usos-4"&gt;Principales usos&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Como el PP es resistente a la fatiga, la mayoría de las &lt;strong&gt;bisagras&lt;/strong&gt; de plástico, como las de las botellas abatibles, están hechas de este material.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure id="figure-tapa-de-pp-de-una-caja-de-tic-tachttpseswikipediaorgwikitic_tac_dulce-abierta-mostrando-su-código-de-identificación-de-resinahttpseswikipediaorgwikicódigo_identificador_de_resina-x2677-y-bisagra-fuente-httpscommonswikimediaorgwikifilemint_box_polypropylene_lidjpg"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c7/Mint_box_polypropylene_lid.JPG" alt="bisagra de PP" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
Tapa de PP de una caja de &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Tic_Tac_%28dulce%29" target="_blank" rel="noopener"&gt;Tic Tac&lt;/a&gt; abierta, mostrando su &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/C%c3%b3digo_identificador_de_resina" target="_blank" rel="noopener"&gt;código de identificación de resina&lt;/a&gt; (♷) y bisagra. Fuente: &lt;a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Mint_box_polypropylene_lid.JPG" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Mint_box_polypropylene_lid.JPG&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;También se utiliza en &lt;strong&gt;envases&lt;/strong&gt; flexibles y rígidos, en la &lt;strong&gt;industria&lt;/strong&gt; de la &lt;strong&gt;moda&lt;/strong&gt; y del &lt;strong&gt;deporte&lt;/strong&gt; (&lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Tela_no_tejida" target="_blank" rel="noopener"&gt;no tejidos&lt;/a&gt;), en &lt;strong&gt;medicina&lt;/strong&gt; (&lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Prolene" target="_blank" rel="noopener"&gt;Prolene&lt;sup&gt;®&lt;/sup&gt;&lt;/a&gt;), en &lt;strong&gt;productos&lt;/strong&gt; de &lt;strong&gt;consumo&lt;/strong&gt; (alfombras, juguetes, equipaje, contenedores varios, etc.) o en la &lt;strong&gt;industria&lt;/strong&gt; del &lt;strong&gt;automóvil&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure id="figure-varios-hilos-y-tejidos-de-polipropileno-fuente-httpscommonswikimediaorgwikifiletextielmuseum-cabinet-03jpg"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/Textielmuseum-cabinet-03.jpg/1280px-Textielmuseum-cabinet-03.jpg" alt="tejidos de PP" loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
Varios hilos y tejidos de polipropileno. Fuente: &lt;a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Textielmuseum-cabinet-03.jpg" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Textielmuseum-cabinet-03.jpg&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="-reciclaje-4"&gt;♻️ Reciclaje&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;El PP es &lt;strong&gt;reciclable&lt;/strong&gt;, siendo el ♷ su &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/C%c3%b3digo_identificador_de_resina" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;código de identificación de resina&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (RIC por sus siglas en inglés, ver nota al final de la entrada). Sin embargo, solo alrededor del 1 % de todo el polipropileno de los Estados Unidos se recicla realmente.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="x2678-ps"&gt;♸ PS&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;El &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Poliestireno" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;poliestireno&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (PS, por sus siglas en inglés) es un &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Pol%C3%ADmero" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;polímero&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; sintético hecho de monómeros del hidrocarburo aromático &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Estireno" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;estireno&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="fórmula-molecular-5"&gt;Fórmula molecular&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;El PS está formado por unidades de (C&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;8&lt;/sub&gt;) repetidas:&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/PS-polimerizacion.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="propiedades-5"&gt;Propiedades&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;El poliestireno puede ser &lt;strong&gt;sólido&lt;/strong&gt; o estar en forma de &lt;strong&gt;espuma&lt;/strong&gt; (&lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Poliestireno_expandido" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;expandido&lt;/strong&gt; (EPS)&lt;/a&gt; o &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Poliestireno_extruido" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;extruido&lt;/strong&gt; (XPS)&lt;/a&gt;).&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;Es &lt;strong&gt;transparente&lt;/strong&gt; por naturaleza, pero puede colorearse con colorantes.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Es &lt;strong&gt;duro&lt;/strong&gt; y &lt;strong&gt;frágil&lt;/strong&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Es una resina &lt;strong&gt;barata&lt;/strong&gt; por unidad de peso.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Es una &lt;strong&gt;mala barrera&lt;/strong&gt; contra el oxígeno y el vapor de agua.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Tiene un &lt;strong&gt;punto&lt;/strong&gt; de &lt;strong&gt;fusión&lt;/strong&gt; relativamente &lt;strong&gt;bajo&lt;/strong&gt;.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Como polímero &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Termopl%c3%a1stico" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;termoplástico&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;, se encuentra en estado sólido (vítreo) a temperatura ambiente, pero fluye si se calienta por encima de unos 100 °C, su temperatura de &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Transici%c3%b3n_V%C3%ADtrea" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;transición vítrea&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;. Vuelve a ser rígido cuando se enfría. Este comportamiento térmico se aprovecha para la &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Poliestireno_extruido" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;extrusión&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; y también para el &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Moldeo_en_vac%C3%ADo" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;moldeo&lt;/strong&gt; en &lt;strong&gt;vacío&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;, ya que puede fundirse en moldes con detalles finos.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h4 id="principales-usos-5"&gt;Principales usos&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Entre sus usos se encuentran &lt;strong&gt;embalajes&lt;/strong&gt; de &lt;strong&gt;protección&lt;/strong&gt;, &lt;strong&gt;contenedores&lt;/strong&gt;, &lt;strong&gt;tapas&lt;/strong&gt;, &lt;strong&gt;botellas&lt;/strong&gt;, &lt;strong&gt;bandejas&lt;/strong&gt;, &lt;strong&gt;vasos&lt;/strong&gt;, &lt;strong&gt;cubiertos desechables&lt;/strong&gt;, en la fabricación de &lt;strong&gt;maquetas&lt;/strong&gt; y como material alternativo para los &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Disco_fonogr%c3%a1fico" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;discos fonográficos&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;
&lt;figure id="figure-embalaje-de-poliestireno-expandido-epshttpseswikipediaorgwikipoliestireno_expandido-fuente-httpscommonswikimediaorgwikifileexpanded_polystyrene_foam_dunnagejpg"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt="embalaje de EPS" srcset="
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/embalaje-EPS_hu_41741b99d64c3f1f.webp 400w,
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/embalaje-EPS_hu_ba43f0f6141f6abe.webp 760w,
/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/embalaje-EPS_hu_342a23bec7b5331c.webp 1200w"
src="https://dev.fisiquimicamente.com/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/embalaje-EPS_hu_41741b99d64c3f1f.webp"
width="760"
height="686"
loading="lazy" data-zoomable /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
Embalaje de &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Poliestireno_expandido" target="_blank" rel="noopener"&gt;poliestireno expandido (EPS)&lt;/a&gt;. Fuente: &lt;a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Expanded_polystyrene_foam_dunnage.jpg" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Expanded_polystyrene_foam_dunnage.jpg&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="-reciclaje-5"&gt;♻️ Reciclaje&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;La &lt;strong&gt;mayoría&lt;/strong&gt; de los productos de poliestireno &lt;strong&gt;no se reciclan&lt;/strong&gt; actualmente debido a la falta de incentivos para invertir en las compactadoras y los sistemas logísticos necesarios. El ♸ es su &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/C%c3%b3digo_identificador_de_resina" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;código de identificación de resina&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (RIC por sus siglas en inglés, ver nota al final de la entrada).&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="9849-pa"&gt;♹ PA&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Las &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Poliamida" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;poliamidas&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (PA, por sus siglas en inglès) agrupan todos aquellos &lt;strong&gt;polímeros&lt;/strong&gt; &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Termopl%c3%a1stico" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;termoplásticos&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; que contienen un enlace tipo &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Amida" target="_blank" rel="noopener"&gt;amida&lt;/a&gt;, como por ejemplo el &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Nailon" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;nailon&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; o el &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Kevlar" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;kevlar&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="fórmula-molecular-6"&gt;Fórmula molecular&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;En el caso del &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Nylon_6,6" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;nailon 66&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; (o simplemente &lt;strong&gt;nailon&lt;/strong&gt;) este se obtiene por la policondensación del &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/%c3%81cido_ad%c3%adpico" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;ácido adípico&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; y la &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/1,6-hexanodiamina" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;hexametilendiamina&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;, dos monómeros cada uno de 6 carbonos:&lt;/p&gt;
&lt;figure id="figure-obtención-del-nailon-66-a-partir-de-la-policondensación-de-sus-monómeros-el-ácido-adípico-y-la-hexametilendiamina-adaptada-de-httpscommonswikimediaorgwikifilenylon66svg"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt="Obtención del **nailon 66** a partir de la policondensación de sus monómeros: el **ácido adípico** y la **hexametilendiamina**. Adaptada de https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nylon66.svg."
src="https://dev.fisiquimicamente.com/blog/2022/12/01/tipos-de-plasticos/nailon66.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
Obtención del &lt;strong&gt;nailon 66&lt;/strong&gt; a partir de la policondensación de sus monómeros: el &lt;strong&gt;ácido adípico&lt;/strong&gt; y la &lt;strong&gt;hexametilendiamina&lt;/strong&gt;. Adaptada de &lt;a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nylon66.svg" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nylon66.svg&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h4 id="propiedades-6"&gt;Propiedades&lt;/h4&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Buena resistencia mecánica&lt;/strong&gt;, dureza, rigidez y tenacidad. Es ligero.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Buena resistencia química&lt;/strong&gt;: es estable frente a aceites, grasas, combustibles y disolventes. Absorbe poco la humedad.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Buena resistencia a la temperatura&lt;/strong&gt;, al desgaste y alta tasa de recuperación elástica.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h4 id="usos-principales"&gt;Usos principales&lt;/h4&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Su alta resistencia mecánica&lt;/strong&gt; hace que sea ideal para componentes de automóviles y maquinaria industrial.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Su alta resistencia química&lt;/strong&gt; hace que sea útil para industrias donde es común la exposición a substancias químicas corrosivas como la industria de la automoción, la química o la relacionada con el petróleo y gas.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Su resistencia a la temperatura&lt;/strong&gt; y su poca absorción de la humedad hace que se utilize para hacer piezas de motor, conectores eléctricos y utensilios de cocina o de lavabo.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;Su resistencia al desgaste&lt;/strong&gt; hace que se use en la industria téxtil para hacer mochilas, equipaje y piezas de trabajo y deporte resistentes. También en material de uso médico.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h4 id="-reciclaje-6"&gt;♻️ Reciclaje&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Las &lt;strong&gt;poliamidas&lt;/strong&gt; son reciclables, pero desgraciadamente solo se reciclan esas que se encuentran en forma de fibra téxtil y en este caso, de todas las fibras sintéticas, estas solo son un 5 %. Es por esto que en 2019 de todas las &lt;strong&gt;poliamidas&lt;/strong&gt; sintetizadas (5,58 millones de toneladas) solo un 2 % provinieron de su reciclaje.&lt;/p&gt;
&lt;div class="alert alert-note"&gt;
&lt;div&gt;
&lt;p&gt;Tras la revisión de 2013 del &lt;a href="https://www.astm.org/d7611_d7611m-21.html" target="_blank" rel="noopener"&gt;estándar ASTM D7611/D7611M-21&lt;/a&gt;, las flechas que forman el &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/S%C3%ADmbolo_del_reciclaje" target="_blank" rel="noopener"&gt;símbolo de reciclaje&lt;/a&gt; universal han sido reemplazadas por un triángulo equilátero, para evitar confusiones sobre su reciclabilidad.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;El RIC se ha utilizado a menudo como indicador de reciclabilidad, pero la presencia de un código en un producto de plástico no indica necesariamente que sea reciclable, al igual que su ausencia no significa que el objeto de plástico sea necesariamente irreciclable.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;h2 id="cuestionario-autocorregible"&gt;Cuestionario autocorregible&lt;/h2&gt;
&lt;div class='quizdown'&gt;
---
shuffleQuestions: true // shuffle questions for each quiz
---
### ¿Cuál de estos plásticos **domina** el **sector** de los **envases/embalajes**?
1. [ ] PET
1. [ ] HDPE
1. [ ] PVC
1. [x] LDPE
1. [ ] PP
1. [ ] PS
### ¿Cuál de estos plásticos **domina** el **sector** de la **construcción**?
1. [ ] PET
1. [ ] HDPE
1. [x] PVC
1. [ ] LDPE
1. [ ] PP
1. [ ] PS
### ¿Cuáles de estos mercados son los que más plásticos demandan?
- [x] Envases/embalajes
- [x] Construcción
- [ ] Automoción
- [ ] Electricidad y electrónica
- [ ] Agricultura
- [ ] Hogar, ocio y deporte
### ¿Cuál de estos plásticos es el **más demandado** individualmente?
1. [ ] PET
1. [ ] HDPE
1. [ ] PVC
1. [ ] LDPE
1. [x] PP
1. [ ] PS
### ¿Cuál de estos plásticos se utiliza mayoritariamente para fabricar **fibras textiles**?
1. [x] PET
1. [ ] HDPE
1. [ ] PVC
1. [ ] LDPE
1. [ ] PP
1. [ ] PS
### ¿Cuáles de estos plásticos son **transparentes** por naturaleza?
- [ ] PET
- [ ] HDPE
- [x] PVC
- [ ] LDPE
- [ ] PP
- [x] PS
### ¿Qué plástico es el más utilizado en el mundo para fabricar **botellas**?
- [x] PET
- [ ] HDPE
- [ ] PVC
- [ ] LDPE
- [ ] PP
- [ ] PS
### ¿Cuáles de estos plásticos **no flotan** en el **agua**?
- [x] PET
- [ ] HDPE
- [x] PVC
- [ ] LDPE
- [ ] PP
- [ ] PS
### ¿Cuáles de estos plásticos se suelen reciclar?
- [x] PET
- [x] HDPE
- [ ] PVC
- [x] LDPE
- [x] PP
- [ ] PS
### ¿Cuáles de estos plásticos contienen en su molécula algún elemento que no sea C o H?
- [x] PET
- [ ] HDPE
- [x] PVC
- [ ] LDPE
- [ ] PP
- [ ] PS
&lt;/div&gt;
&lt;div class="footnotes" role="doc-endnotes"&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li id="fn:1"&gt;
&lt;p&gt;La mayor parte se recicla de nuevo en botellas, el resto se destina a fibras, películas, envases termoformados y &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Fleje" target="_blank" rel="noopener"&gt;flejes&lt;/a&gt;.&amp;#160;&lt;a href="#fnref:1" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:2"&gt;
&lt;p&gt;La unión de tuberías debe realizarse mediante soldadura.&amp;#160;&lt;a href="#fnref:2" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:3"&gt;
&lt;p&gt;El PVC rígido tiene una densidad superior a 1.3 g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;, mientras que el PVC flexible tiene una densidad entre 1.1 g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; y 1.3 g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;, por lo que no flota en el agua.&amp;#160;&lt;a href="#fnref:3" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:4"&gt;
&lt;p&gt;Los productos flexibles son más difíciles de reciclar que los rígidos.&amp;#160;&lt;a href="#fnref:4" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:5"&gt;
&lt;p&gt;A temperaturas elevadas (&amp;gt; 140 °C) se puede disolver en disolventes no polares, como el &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Xileno" target="_blank" rel="noopener"&gt;xileno&lt;/a&gt;.&amp;#160;&lt;a href="#fnref:5" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:6"&gt;
&lt;p&gt;Puede hacerse translúcido cuando no está coloreado, pero no es tan fácil de hacer transparente como el &lt;a href="#x2678-ps"&gt;poliestireno&lt;/a&gt;, el &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Polimetilmetacrilato" target="_blank" rel="noopener"&gt;metacrilato&lt;/a&gt; u otros plásticos.&amp;#160;&lt;a href="#fnref:6" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/div&gt;</description></item><item><title>El desafío de los plásticos</title><link>https://dev.fisiquimicamente.com/recursos-fisica-quimica/actividades/2bach/quimica/el-desafio-de-los-plasticos/</link><pubDate>Mon, 25 Mar 2024 10:24:11 +0100</pubDate><guid>https://dev.fisiquimicamente.com/recursos-fisica-quimica/actividades/2bach/quimica/el-desafio-de-los-plasticos/</guid><description/></item></channel></rss>