<?xml version="1.0" encoding="utf-8" standalone="yes"?><rss version="2.0" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"><channel><title>cinética-química | FisiQuímicamente</title><link>https://dev.fisiquimicamente.com/etiqueta/cinetica-quimica/</link><atom:link href="https://dev.fisiquimicamente.com/etiqueta/cinetica-quimica/index.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/><description>cinética-química</description><generator>Hugo Blox Builder (https://hugoblox.com)</generator><language>es</language><lastBuildDate>Tue, 14 Oct 2025 19:17:23 +0200</lastBuildDate><image><url>https://dev.fisiquimicamente.com/media/sharing.png</url><title>cinética-química</title><link>https://dev.fisiquimicamente.com/etiqueta/cinetica-quimica/</link></image><item><title>Cinética química</title><link>https://dev.fisiquimicamente.com/recursos-fisica-quimica/apuntes/2bach/quimica/cinetica-quimica/</link><pubDate>Tue, 14 Oct 2025 19:17:23 +0200</pubDate><guid>https://dev.fisiquimicamente.com/recursos-fisica-quimica/apuntes/2bach/quimica/cinetica-quimica/</guid><description>&lt;p&gt;La &lt;strong&gt;cinética química&lt;/strong&gt; es la &lt;strong&gt;rama&lt;/strong&gt; de la &lt;strong&gt;química física&lt;/strong&gt; que se ocupa de &lt;strong&gt;comprender&lt;/strong&gt; las &lt;strong&gt;velocidades&lt;/strong&gt;&lt;sup id="fnref:1"&gt;&lt;a href="#fn:1" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;1&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt; de las &lt;strong&gt;reacciones químicas&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="teorías-de-reacciones-químicas"&gt;Teorías de reacciones químicas&lt;/h2&gt;
&lt;h3 id="teoría-de-las-colisiones"&gt;Teoría de las colisiones&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;La &lt;strong&gt;teoría de las colisiones&lt;/strong&gt;, propuesta por Lewis en 1918, explica una reacción desde el &lt;strong&gt;punto de vista dinámico&lt;/strong&gt;. Nos dice que las reacciones se producen a partir de choques entre las moléculas de los reactivos. Para que estos choques sean &lt;strong&gt;eficaces&lt;/strong&gt;, las moléculas han de tener suficiente energía (&lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Energ%c3%ada_de_activaci%c3%b3n" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;energía de activación&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;) y una orientación adecuada.&lt;/p&gt;
&lt;figure id="figure-adaptada-de-httpswwwcourseherocomsggeneral-chemistrycollision-theory"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt="Adaptada de https://www.coursehero.com/sg/general-chemistry/collision-theory/."
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/cinetica-quimica-2bach-quimica/teoria-colisiones.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
Adaptada de &lt;a href="https://www.coursehero.com/sg/general-chemistry/collision-theory/" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://www.coursehero.com/sg/general-chemistry/collision-theory/&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h3 id="teoría-del-estado-de-transición-o-del-complejo-activado"&gt;Teoría del estado de transición o del complejo activado&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;La &lt;strong&gt;teoría del estado de transición&lt;/strong&gt;, propuesta por Henry Eyring en 1935, explica una reacción química desde el &lt;strong&gt;punto de vista energético&lt;/strong&gt;. Cuando las moléculas de los reactivos chocan, dan lugar a un &lt;strong&gt;estado de transición&lt;/strong&gt;, muy inestable, donde se forma un &lt;strong&gt;complejo activado&lt;/strong&gt;, en el que unos enlaces se están formando y otros rompiendo.&lt;/p&gt;
&lt;figure id="figure-cuanto-menor-sea-la-energía-de-activación-más-rápida-será-la-reacción-química-adaptada-de-httpswwwcourseherocomsggeneral-chemistrycollision-theory"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt="Cuanto menor sea la energía de activación, más rápida será la reacción química. Adaptada de https://www.coursehero.com/sg/general-chemistry/collision-theory/."
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/cinetica-quimica-2bach-quimica/teoria-estado-transicion.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
Cuanto menor sea la energía de activación, más rápida será la reacción química. &lt;br&gt; Adaptada de &lt;a href="https://www.coursehero.com/sg/general-chemistry/collision-theory/" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://www.coursehero.com/sg/general-chemistry/collision-theory/&lt;/a&gt;.
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h2 id="mecanismos-de-reacción"&gt;Mecanismos de reacción&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;El &lt;strong&gt;mecanismo&lt;/strong&gt; de una &lt;strong&gt;reacción&lt;/strong&gt; es el conjunto de procesos o reacciones elementales por los que se produce el cambio químico global. Las especies que no aparecen en la reacción global se denominan &lt;strong&gt;intermedios de reacción&lt;/strong&gt;, ya que se producen en un proceso elemental pero se consumen en otro. La velocidad de una reacción viene determinada por la reacción elemental más lenta, llamada &lt;strong&gt;etapa limitante&lt;/strong&gt; o &lt;strong&gt;controlante&lt;/strong&gt; de la &lt;strong&gt;velocidad&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="velocidad-de-reacción"&gt;Velocidad de reacción&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Es la &lt;strong&gt;velocidad&lt;/strong&gt; a la que &lt;strong&gt;ocurre&lt;/strong&gt; una &lt;strong&gt;reacción química&lt;/strong&gt;. En una &lt;strong&gt;ecuación química&lt;/strong&gt; general:
&lt;/p&gt;
$$
a\thinspace\mathrm A + b\thinspace\mathrm B \longrightarrow c\thinspace\mathrm C + d\thinspace\mathrm D,
$$&lt;p&gt;
$a$, $b$, $c$ y $d$ representan los &lt;strong&gt;coeficientes estequiométricos&lt;/strong&gt; mientras que A, B, C y D representan los &lt;strong&gt;símbolos químicos&lt;/strong&gt; de los átomos o la &lt;strong&gt;fórmula molecular&lt;/strong&gt; de los compuestos que reaccionan (lado izquierdo) y los que se producen (lado derecho).&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Definimos la &lt;strong&gt;velocidad instantánea de reacción&lt;/strong&gt;&lt;sup id="fnref:2"&gt;&lt;a href="#fn:2" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;2&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;, $v$, como:&lt;/p&gt;
$$
v = - \frac{1}{a} \frac{\mathrm d [\mathrm A]}{\mathrm d t} = - \frac{1}{b} \frac{\mathrm d [\mathrm B]}{\mathrm d t} = \frac{1}{c} \frac{\mathrm d [\mathrm C]}{\mathrm d t} = \frac{1}{d} \frac{\mathrm d [\mathrm D]}{\mathrm d t},
$$&lt;p&gt;donde [ ] representa &lt;strong&gt;concentración&lt;/strong&gt;&lt;sup id="fnref:3"&gt;&lt;a href="#fn:3" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;3&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;, medida en mol/L. En general, la velocidad de una reacción química disminuye con el tiempo y se determina experimentalmente, midiendo la concentración a intervalos de tiempo conocidos. Notar que la velocidad referida a los reactivos (A y B) presenta un signo menos (–), para transformar la variación (negativa) de la concentración de estos en una velocidad positiva.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="ecuaciones-cinéticas"&gt;Ecuaciones cinéticas&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Relacionan&lt;/strong&gt; la &lt;strong&gt;velocidad&lt;/strong&gt; de &lt;strong&gt;reacción&lt;/strong&gt; con la &lt;strong&gt;concentración&lt;/strong&gt; de los &lt;strong&gt;reactivos&lt;/strong&gt;:&lt;/p&gt;
$$
v = k[\mathrm A]^n[\mathrm B]^m,
$$&lt;p&gt;donde $k$ es la constante de velocidad (${\uparrow}k\rightarrow {\uparrow} v$, notar que &lt;a href="#temperatura"&gt;$k$ aumenta exponencialmente con la temperatura&lt;/a&gt;); [A] y [B] las concentraciones (molares) de los reactivos; y $n$ y $m$ son los órdenes de reacción parciales, determinados experimentalmente ($\text{orden total} = n+m$). En el caso de &lt;strong&gt;reacciones elementales&lt;/strong&gt; (una sola etapa), los órdenes parciales coinciden con los coeficientes estequiométricos, por lo que el orden total coincide con la &lt;strong&gt;molecularidad&lt;/strong&gt;&lt;sup id="fnref:4"&gt;&lt;a href="#fn:4" class="footnote-ref" role="doc-noteref"&gt;4&lt;/a&gt;&lt;/sup&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;figure &gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt=""
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/cinetica-quimica-2bach-quimica/orden-reaccion.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;h3 id="vida-media-o-periodo-de-semireacción"&gt;Vida media o periodo de semireacción $t_{1/2}$&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;Definimos la &lt;strong&gt;vida media&lt;/strong&gt; o &lt;strong&gt;periodo de semireacción&lt;/strong&gt;, $t_{1/2}$, como el tiempo necesario para que la concentración de un determinado reactivo se reduzca a la mitad.&lt;/p&gt;
&lt;table&gt;
&lt;thead&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th style="text-align: center"&gt;Orden&lt;/th&gt;
&lt;th style="text-align: center"&gt;0&lt;/th&gt;
&lt;th style="text-align: center"&gt;1&lt;/th&gt;
&lt;th style="text-align: center"&gt;2&lt;/th&gt;
&lt;th style="text-align: center"&gt;3&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/thead&gt;
&lt;tbody&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;Integración&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;$[\mathrm A] = [\mathrm A]_0 - kt$&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;$[\mathrm A] = [\mathrm A]_0 \cdot \mathrm e^{-kt}$&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;$\displaystyle [\mathrm A] = \frac{[\mathrm A]_0}{1+[\mathrm A]_0 kt}$&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;$\displaystyle [\mathrm A] = \frac{[\mathrm A]_0}{\sqrt{1+2[\mathrm A]_0^2 kt}}$&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;$t_{1/2}$&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;$\displaystyle \frac{[\mathrm A]_0}{2k}$&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;$\displaystyle \frac{\ln 2}{k}$&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;$\displaystyle \frac{1}{k[A]_0}$&lt;/td&gt;
&lt;td style="text-align: center"&gt;$\displaystyle \frac{3}{2k[A]_0^2}$&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;h2 id="factores-que-influyen-en-la-velocidad-de-reacción"&gt;Factores que influyen en la velocidad de reacción&lt;/h2&gt;
&lt;h3 id="naturaleza-de-los-reactivos"&gt;Naturaleza de los reactivos&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;La &lt;strong&gt;naturaleza&lt;/strong&gt; y la &lt;strong&gt;fuerza&lt;/strong&gt; de los &lt;strong&gt;enlaces&lt;/strong&gt; en las moléculas &lt;strong&gt;reactivas&lt;/strong&gt; influyen en gran medida en la velocidad de su transformación en productos. Las sustancias iónicas suelen reaccionar más rápidamente que las covalentes a temperatura ambiente.&lt;/p&gt;
&lt;h3 id="estado-de-agregación-y-grado-de-división-de-los-reactivos"&gt;Estado de agregación y grado de división de los reactivos&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;Cuando los reactivos están en estados distintos, la reacción sólo puede ocurrir en su área de contacto. Esto significa que &lt;strong&gt;cuanto más finamente dividido&lt;/strong&gt; esté un &lt;strong&gt;reactivo&lt;/strong&gt; sólido o líquido, &lt;strong&gt;mayor&lt;/strong&gt; será su &lt;strong&gt;área&lt;/strong&gt; de &lt;strong&gt;superficie&lt;/strong&gt; por unidad de volumen y &lt;strong&gt;mayor&lt;/strong&gt; será el &lt;strong&gt;contacto&lt;/strong&gt; con el otro reactivo, por lo que la &lt;strong&gt;reacción&lt;/strong&gt; será &lt;strong&gt;más rápida&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
$$
v_\text{gas} &gt; v_\text{líquido} &gt; v_\text{sólido}
$$&lt;h3 id="concentración-de-los-reactivos"&gt;Concentración de los reactivos&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;La velocidad de reacción depende de las concentraciones de los reactivos:&lt;/p&gt;
$$
v = k[\mathrm A]^n[\mathrm B]^m
$$&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Cuanto mayor&lt;/strong&gt; sea la &lt;strong&gt;concentración&lt;/strong&gt;, más moléculas habrá y más probable será que colisionen y reaccionen entre sí, dando lugar a un &lt;strong&gt;aumento&lt;/strong&gt; de la &lt;strong&gt;velocidad&lt;/strong&gt; de &lt;strong&gt;reacción&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;h3 id="temperatura"&gt;Temperatura&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;A &lt;strong&gt;mayor temperatura&lt;/strong&gt;, las moléculas tienen más energía térmica y son más susceptibles de chocar eficazmente, &lt;strong&gt;aumentando&lt;/strong&gt; la &lt;strong&gt;velocidad&lt;/strong&gt; de &lt;strong&gt;reacción&lt;/strong&gt;. La &lt;a href="https://es.wikipedia.org/wiki/Ecuaci%c3%b3n_de_Arrhenius" target="_blank" rel="noopener"&gt;&lt;strong&gt;ecuación de Arrhenius&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt; relaciona la constante de velocidad $k$ con la temperatura $T$ (dependencia exponencial):&lt;/p&gt;
$$
k = A\mathrm e^{-E_\mathrm a/(RT)},
$$&lt;p&gt;donde $A$ es el factor de frecuencia, que refleja la frecuencia de las colisiones, $E_\mathrm a$ es la energía de activación y $R = 8.314\thinspace \mathrm J\thinspace\mathrm{mol}^{-1}\thinspace\mathrm K^{-1}$ es la constante universal de los gases ideales.&lt;/p&gt;
&lt;h3 id="catalizadores"&gt;Catalizadores&lt;/h3&gt;
&lt;p&gt;Un &lt;strong&gt;catalizador&lt;/strong&gt; es una &lt;strong&gt;sustancia&lt;/strong&gt; que &lt;strong&gt;altera&lt;/strong&gt; la &lt;strong&gt;velocidad&lt;/strong&gt; de una &lt;strong&gt;reacción&lt;/strong&gt; química sin consumirse durante la misma. Distinguimos entre &lt;strong&gt;catalizadores&lt;/strong&gt;:&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="positivos"&gt;Positivos&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Aumentan&lt;/strong&gt; la &lt;strong&gt;velocidad&lt;/strong&gt; de reacción disminuyendo la energía de activación.&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="negativos-inhibidores"&gt;Negativos (inhibidores)&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Disminuyen&lt;/strong&gt; la &lt;strong&gt;velocidad&lt;/strong&gt; de reacción aumentando $E_\mathrm a$.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Distinguimos también entre &lt;strong&gt;catálisis homogénea&lt;/strong&gt; o &lt;strong&gt;heterogénea&lt;/strong&gt; dependiendo de si la fase del catalizador es la misma o no que la de los reactivos.&lt;/p&gt;
&lt;h4 id="catálisis-enzimática"&gt;Catálisis enzimática&lt;/h4&gt;
&lt;p&gt;Las &lt;strong&gt;proteínas&lt;/strong&gt; que actúan como &lt;strong&gt;catalizadores&lt;/strong&gt; en las &lt;strong&gt;reacciones bioquímicas&lt;/strong&gt; se llaman &lt;strong&gt;enzimas&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;figure id="figure-modelo-de-llave-y-cerradura-adaptada-de-httpscommonswikimediaorgwikifileinduced_fit_diagram_essvg"&gt;
&lt;div class="d-flex justify-content-center"&gt;
&lt;div class="w-100" &gt;&lt;img alt="Modelo de llave y cerradura. Adaptada de https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Induced_fit_diagram_es.svg"
src="https://dev.fisiquimicamente.com/media/cinetica-quimica-2bach-quimica/catalisis-enzimatica.svg"
loading="lazy" width="100%" class=" img-light" /&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;figcaption&gt;
Modelo de llave y cerradura. &lt;br&gt; Adaptada de &lt;a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Induced_fit_diagram_es.svg" target="_blank" rel="noopener"&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Induced_fit_diagram_es.svg&lt;/a&gt;
&lt;/figcaption&gt;&lt;/figure&gt;
&lt;div class="footnotes" role="doc-endnotes"&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;ol&gt;
&lt;li id="fn:1"&gt;
&lt;p&gt;Como bien apunta &lt;a href="https://dev.fisiquimicamente.com/equipo/ricardo-estrada-ramirez/"&gt;Ricardo M. A. Estrada Ramírez&lt;/a&gt;, &lt;a href="https://twitter.com/ricestrada/status/1355607804497842182" target="_blank" rel="noopener"&gt;sería más conveniente hablar de &lt;strong&gt;rapidez de reacción&lt;/strong&gt;&lt;/a&gt;.&amp;#160;&lt;a href="#fnref:1" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:2"&gt;
&lt;p&gt;La &lt;strong&gt;velocidad media de reacción&lt;/strong&gt; se define como la variación de la concentración de una especie, $\Delta [A]$, en un intervalo de tiempo, $\Delta t$, dado:&lt;/p&gt;
$$
v_\mathrm m = - \frac{1}{a} \frac{\Delta [\mathrm A]}{\Delta t} = - \frac{1}{b} \frac{\Delta [\mathrm B]}{\Delta t} = \frac{1}{c} \frac{\Delta [\mathrm C]}{\Delta t} = \frac{1}{d} \frac{\Delta [\mathrm D]}{\Delta t}
$$&amp;#160;&lt;a href="#fnref:2" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:3"&gt;
&lt;p&gt;Si se trabaja con gases a temperatura constante, podemos utilizar presiones parciales en lugar de concentraciones:
&lt;/p&gt;
$$
\begin{align*}
pV &amp;= nRT \\
\frac{p}{RT} &amp;= \frac{n}{V} \Rightarrow p = [\ ]RT
\end{align*}
$$&amp;#160;&lt;a href="#fnref:3" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li id="fn:4"&gt;
&lt;p&gt;La &lt;strong&gt;molecularidad&lt;/strong&gt; es el número de moléculas que intervienen en una reacción elemental, y es igual a la suma de los coeficientes estequiométricos de los reactivos.&amp;#160;&lt;a href="#fnref:4" class="footnote-backref" role="doc-backlink"&gt;&amp;#x21a9;&amp;#xfe0e;&lt;/a&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;/div&gt;</description></item><item><title>Cinética química</title><link>https://dev.fisiquimicamente.com/recursos-fisica-quimica/ebau/quimica/por-temas/cinetica-quimica/</link><pubDate>Mon, 18 Aug 2025 20:06:43 +0200</pubDate><guid>https://dev.fisiquimicamente.com/recursos-fisica-quimica/ebau/quimica/por-temas/cinetica-quimica/</guid><description>&lt;div id="adobe-dc-view" style="width: 100vw; position: relative; left: 50%; right: 50%; margin-left: -50vw; margin-right: -50vw;"&gt;&lt;/div&gt;
&lt;script src="https://documentcloud.adobe.com/view-sdk/viewer.js"&gt;&lt;/script&gt;
&lt;script type="text/javascript"&gt;
document.addEventListener("adobe_dc_view_sdk.ready", function(){
var adobeDCView = new AdobeDC.View({clientId: "6a5db401ecfe4a89b9fb36e0e4df9ce0", divId: "adobe-dc-view", locale: "es-ES"});
adobeDCView.previewFile({
content:{location: {url: "https:\/\/fisiquimicamente.com\/recursos-fisica-quimica\/ebau\/quimica\/por-temas\/cinetica-quimica\/cinetica-quimica-EBAU-Quimica.pdf"}},
metaData:{fileName: "cinetica-quimica-EBAU-Quimica.pdf"}
}, {embedMode: "IN_LINE"});
});
&lt;/script&gt;</description></item></channel></rss>